Thứ tư, ngày 21/08/2019 12:37:22 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội Làm rõ hơn địa vị pháp lý của Đoàn đại biểu Quốc hội


Cập nhật: 4h44' ngày 10/06/2019


 07:59 | 09/06/2019

Đoàn ĐBQH không phải là cơ chế mới xuất hiện trong thực tiễn hoạt động của QH nước ta nhưng phải đến Luật Tổ chức QH năm 2014, địa vị pháp lý của cơ chế này mới được luật hóa tương đối rõ. Hơn 3 năm qua, quy định của Luật đã góp phần quan trọng phát huy vai trò, trách nhiệm và hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Đoàn ĐBQH. Nhưng cũng từ thực tiễn hoạt động, tại Hội nghị lấy ý kiến về phạm vi sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức QH sáng 8.6, nhiều đại biểu đề nghị phải làm rõ hơn nữa địa vị pháp lý của Đoàn ĐBQH, bởi với quy định hiện nay, vai trò, hoạt động của Đoàn ĐBQH vẫn trong tình trạng “lửng lơ”.

“Chân không đến đất, cật chẳng đến trời”

Năm 2014, khi QH sửa đổi Luật Tổ chức Quốc hội, một câu hỏi đã được đặt ra là “Đoàn ĐBQH ở đâu trong hệ thống chính trị”. Là người trực tiếp tham gia thảo luận, quyết định thông qua Luật khi đó, Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Hòa Bình Nguyễn Tiến Sinh cho biết, QH đã bàn mãi câu chuyện địa vị pháp lý của Đoàn ĐBQH nên như thế nào nhưng xem đi xem lại thì trên thế giới chẳng có nước nào có cơ chế Đoàn ĐBQH như ở nước ta.

Phải tranh luận mãi, cuối cùng, QH cũng mới chốt được một câu trong Luật là, “Đoàn ĐBQH là tổ chức của các ĐBQH được bầu tại một tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoặc được chuyển đến công tác tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương”. Cùng với quy định này, Luật Tổ chức QH cũng xác lập rõ ràng hơn về nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn ĐBQH như: Tổ chức để các ĐBQH tiếp công dân; phối hợp với Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ ở địa phương tổ chức, bảo đảm các điều kiện để ĐBQH tiếp xúc cử tri với các hình thức phù hợp; tổ chức để các ĐBQH thảo luận về dự án luật, pháp lệnh và các dự án khác, dự kiến chương trình kỳ họp QH theo yêu cầu của UBTVQH; tổ chức hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH và tổ chức để các ĐBQH trong Đoàn thực hiện nhiệm vụ giám sát tại địa phương; tham gia và phối hợp với Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của QH trong các hoạt động giám sát tại địa phương; theo dõi, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân mà ĐBQH, Đoàn ĐBQH đã chuyển đến cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền giải quyết; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan cung cấp thông tin, báo cáo về những vấn đề mà Đoàn ĐBQH quan tâm; Báo cáo với Ủy UBTVQH về tình hình hoạt động của Đoàn ĐBQH và ĐBQH.

Hơn 3 năm qua, những quy định tại Điều 48 của Luật Tổ chức Quốc hội đã tạo khuôn khổ pháp lý để Đoàn ĐBQH phát huy vai trò, trách nhiệm của mình với cử tri và nhân dân. Dẫu vậy, từ thực tiễn hoạt động, Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP Hà Nội Bùi Huyền Mai “tha thiết đề nghị phải làm rõ hơn nữa địa vị pháp lý của Đoàn ĐBQH”.

Lấy ví dụ từ hoạt động của Đoàn ĐBQH TP Hà Nội, Phó Trưởng đoàn Bùi Huyền Mai cho biết, chỉ riêng công tác tiếp xúc cử tri, một năm, Đoàn ĐBQH TP Hà Nội đã phải phối hợp tổ chức hơn 100 cuộc định kỳ cho các ĐBQH, chưa kể các hoạt động tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, tiếp xúc cử tri khi có yêu cầu. Trong hoạt động tiếp công dân, mỗi năm Đoàn ĐBQH TP Hà Nội nhận được hơn 2.000 đơn thư khiếu nại tố cáo của công dân và phải đôn đốc xử lý. Địa bàn Hà Nội lại rất rộng nên ở các địa phương khác, đại biểu Trung ương có thể không phải về địa phương để tiếp công dân chứ ở Hà Nội, chỉ trừ hai đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị có lịch tiếp công dân riêng còn lại tất cả các ĐBQH dù là đại biểu Trung ương hay địa phương đều được Đoàn ĐBQH thành phố phân công tiếp dân hàng tuần. Đó là chưa kể các hoạt động khảo sát thực tế, giám sát, lấy ý kiến về các dự án luật... theo yêu cầu của UBTVQH, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của QH và giám sát chuyên đề của Đoàn ĐBQH... Khối lượng công việc rất lớn như vậy nên theo Phó Trưởng đoàn Bùi Huyền Mai, nếu không rõ địa vị pháp lý của Đoàn ĐBQH như thế nào cũng rất khó khăn cho hoạt động của Đoàn. Trên thực tế vì “chân không đến đất mà cật cũng chẳng đến trời” như hiện nay nên hiệu quả hoạt động của Đoàn ĐBQH vẫn phụ thuộc vào sự quan tâm của cấp ủy địa phương.


Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hòa Bình Nguyễn Tiến Sinh phát biểu tại hội nghị 
Ảnh: Phạm Thúy

Đoàn ĐBQH không phải là bộ phận thuộc chính quyền địa phương

Câu chuyện về địa vị pháp lý của Đoàn ĐBQH còn liên quan trực tiếp đến một số đề xuất sửa đổi lần này. Cụ thể là đề xuất sửa đổi Khoản 4, Điều 43; Điểm d, Khoản 1, Điều 99 và Điều 101 về kinh phí của Đoàn ĐBQH do ngân sách địa phương bảo đảm theo phân bổ dự toán do HĐND cấp tỉnh quyết định.

Báo cáo của Ban Soạn thảo dự án Luật cho biết, một số ý kiến băn khoăn với đề xuất này vì có thể sẽ làm cho việc thực hiện nhiệm vụ của ĐBQH, đặc biệt là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại địa phương bị ảnh hưởng, khó bảo đảm tính khách quan, nhất là trong các hoạt động giám sát do bị hạn chế, phụ thuộc về kinh phí. Vì thế, Ban Soạn thảo cũng đưa ra 2 phương án để xử lý vấn đề này. Một là, quy định toàn bộ kinh phí hoạt động của Đoàn ĐBQH (bao gồm tất cả các hạng mục đang được cấp cho Đoàn và Văn phòng Đoàn như hiện nay) sẽ do ngân sách của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có Đoàn ĐBQH cân đối bảo đảm. Theo phương án này thì UBTVQH chỉ quy định các mục chi và định mức được chi phục vụ hoạt động của Đoàn ĐBQH và ĐBQH. Hai là, quy định ngân sách địa phương chịu trách nhiệm bảo đảm kinh phí cho hoạt động của bộ máy giúp việc và trực tiếp phục vụ hoạt động của Đoàn ĐBQH được thực hiện tại địa phương (ví dụ các hoạt động tiếp xúc cử tri, giám sát, họp, hội nghị lấy ý kiến về các dự án luật, tiếp công dân...). Ngân sách do VPQH quản lý vẫn bảo đảm các khoản chi về lương, phụ cấp, thù lao, kinh phí hoạt động của ĐBQH và các chế độ khác chi trả trực tiếp cho ĐBQH (như khoán thư ký giúp việc, thuê chuyên gia, đào tạo, bồi dưỡng...).

Tuy nhiên, cả hai phương án trên đều có những điểm bất cập và chưa thể giải tỏa được băn khoăn của các đại biểu. Một số ý kiến chỉ rõ, ngân sách hoạt động của Đoàn ĐBQH do cơ quan nào bảo đảm, theo phương thức như thế nào... sẽ còn “rối” nếu địa vị pháp lý của Đoàn ĐBQH tại các địa phương chưa được làm rõ.

Theo Phó Trưởng đoàn Nguyễn Tiến Sinh, cần khẳng định ngay từ đầu Đoàn ĐBQH tại các địa phương là một tổ chức của QH chứ không phải là một bộ phận của chính quyền địa phương. Như vậy, Đoàn ĐBQH không làm thay nhiệm vụ của chính quyền địa phương, không sử dụng ngân sách của địa phương và cũng sẽ không chồng chéo với chức năng, nhiệm vụ của các thiết chế thuộc chính quyền địa phương. Những việc xảy ra tại địa phương thuộc chức năng, nhiệm vụ của chính quyền địa phương thì trước hết, phải phát huy vai trò, trách nhiệm của HĐND, nhất là trong việc giám sát còn việc thuộc trách nhiệm của QH, UBTVQH hoặc những nhiệm vụ do QH, UBTVQH, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của QH yêu cầu thì Đoàn ĐBQH mới thực hiện. “Nếu rạch ròi như vậy mà chúng ta lại đi thiết kế ngân sách hoạt động của Đoàn ĐBQH do ngân sách địa phương bảo đảm thì “hỏng” rồi”. Nhấn mạnh điều này, Phó Trưởng đoàn Nguyễn Tiến Sinh cũng cho rằng, nếu chúng ta khẳng định rõ, Đoàn ĐBQH là cơ quan của QH thì tất cả điều kiện để Đoàn ĐBQH hoạt động đều phải do QH bảo đảm. “Như thế thì sẽ rõ ngay cả về chế độ, chính sách, cả về văn phòng tham mưu, giúp việc”, Phó Trưởng đoàn Nguyễn Tiến Sinh nói.

Đoàn ĐBQH đã có từ gần 60 năm trước. Đoàn ĐBQH có phải là một cơ quan hay không? Nếu là một cơ quan độc lập thì phải có đầy đủ con dấu, chữ ký, cơ quan giúp việc... Luật Tổ chức QH vừa qua không khẳng định đây là cơ quan của Quốc hội nhưng lại trao cho Đoàn ĐBQH thẩm quyền giám sát. Theo Tổng Thư ký QH, Chủ nhiệm VPQH Nguyễn Hạnh Phúc, vấn đề này cần tiếp tục nghiên cứu thấu đáo hơn để bảo đảm tính ổn địnhvà hiệu lực, hiệu quả cho hoạt động của Đoàn ĐBQH.

Quỳnh Chi

tin cùng chuyên mục

 
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Có thể trình nhiều phương án sửa đổi Hiến pháp(16-05-2013)
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Có thể trình nhiều phương án sửa đổi Hiến pháp(16-05-2013)
  • Chủ tịch Quốc hội: Lạm phát “quá tốt” do điều hành dở(15-05-2013)
  • Đừng để bị chi phối khi bỏ phiếu(13-05-2013)
  • Bỏ phiếu tín nhiệm 49 lãnh đạo cao cấp(13-05-2013)
  • Cán bộ cao cấp cần tiêu chuẩn gì?(11-05-2013)
  • Từ thực tiễn cuộc sống đến việc sửa đổi Luật Đất đai – Bài 4: Chưa bịt kín các kẽ hở của Luật 2003(09-05-2013)
  • Sẽ lập tòa án hiến pháp?(08-05-2013)
  • Báo chí và cơ quan điều tra có những kênh điều tra riêng(07-05-2013)
  • 30 ngàn tỷ nên dành giải cứu người nghèo(07-05-2013)
  • “Đề xuất của Bộ Công an sẽ dấy lên sự lo ngại trong dân”(07-05-2013)
  • Đề xuất sửa Điều 7 Luật Báo chí: Chỉ nên giao quyền cho một cơ quan(07-05-2013)
  • Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: Phóng viên điều tra sẽ bị “vặt bớt tay chân”(05-05-2013)
  • Hội đồng Hiến pháp – lựa chọn chính trị an toàn?(04-05-2013)
  • Đề xuất “C.A có quyền yêu cầu báo chí tiết lộ nguồn tin” bị phản ứng(04-05-2013)
  • Lựa chọn tên nước không thể chỉ bằng tình cảm(03-05-2013)
  • ‘Một m2 đất lúa chuyển đổi cũng phải xin Thủ tướng’(26-04-2013)
  • Từ thực tiễn cuộc sống đến việc sửa đổi Luật đất đai – Bài 3: Muôn hình vạn trạng tham nhũng tập thể trong quản lý đất đai(24-04-2013)
  • Lấy phiếu tín nhiệm: Đừng để ‘hòa cả làng’(23-04-2013)
  • Đã đến lúc cần giáo dục liêm sỉ(23-04-2013)