Thứ năm, ngày 22/08/2019 08:21:59 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi) “Chìa khóa” để giải quyết bất cập


Cập nhật: 5h12' ngày 11/05/2019


 08:10 | 10/05/2019

Thẩm quyền xem xét, quyết định danh mục dự án kế hoạch đầu tư công trung hạn tiếp tục được đặt ra khi UBTVQH cho ý kiến lần thứ hai đối với dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi) tại Phiên họp chiều qua. Chính phủ vẫn tiếp tục kiến nghị UBTVQH xem xét, quyết định vấn đề này theo hướng giao Chính phủ có thẩm quyền quyết định, điều chỉnh danh mục dự án theo đúng các nội dung chủ yếu của Kế hoạch đầu tư công trung hạn đã được QH thông qua (mục tiêu, nhiệm vụ, nguyên tắc, tiêu chí, tổng mức vốn, cơ cấu vốn...). Nhưng liệu việc QH ủy quyền cho Chính phủ có phải là “chìa khóa” để giải quyết những bất cập hiện nay?

Có cơ sở chắc chắn

Về vấn đề QH có quyết định danh mục hay không quyết định danh mục, UBTVQH thống nhất cho rằng, theo phân cấp QH sẽ chỉ bàn tới những dự án danh mục thuộc thẩm quyền của ngân sách Trung ương, không điều chỉnh nguồn vốn thuộc ngân sách địa phương. Của địa phương sẽ trả lại cho địa phương. Dự thảo Luật cũng sẽ đưa ra hai phương án để ĐBQH cho ý kiến tại Kỳ họp thứ Bảy. Phương án thứ nhất là QH sẽ quyết định và nếu không quyết định trong kỳ họp đó thì có thể giao cho UBTVQH xem xét quyết định. Phương án 2 là theo đề nghị của Chính phủ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển

Đề xuất của Chính phủ đã không nhận được sự đồng thuận của Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách. Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi) của Thường trực Ủy ban này nêu rõ, danh mục, mức vốn của các dự án đầu tư công là vấn đề quan trọng, liên quan đến phân bổ tổng nguồn lực ngân sách nhà nước rất lớn trong cả giai đoạn 5 năm, có tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội, an toàn nợ công, an ninh tài chính quốc gia, cần phải được QH xem xét, quyết định. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải, việc quy định QH xem xét, quyết định danh mục là nhằm bảo đảm thể hiện đầy đủ tinh thần Hiến pháp; tính thống nhất giữa các văn bản pháp luật, cụ thể là Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư công hiện hành. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 05/NQ-TW ngày 1.11.2016 của Hội nghị lần thứ Tư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII cũng đã đề ra chủ trương cơ cấu lại đầu tư công, theo đó cần thực hiện cơ cấu lại đầu tư công gắn với cơ cấu lại tài chính, ngân sách nhà nước và nợ công; thực hiện tốt kế hoạch đầu tư công trung hạn gắn với kế hoạch tài chính trung hạn và kế hoạch vay, trả nợ công. Như vậy, QH quyết định kế hoạch tài chính 5 năm và Kế hoạch đầu tư công trung hạn là một phần không thể tách rời của Kế hoạch tài chính 5 năm. Việc trình QH quyết định danh mục, mức vốn cụ thể cho từng dự án là bảo đảm tính công khai, minh bạch, dân chủ trong xem xét, quyết định những vấn đề liên quan đến NSNN, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách khẳng định.


Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng phát biểu tại phiên họp
Ảnh: Quang Khánh

Việc giao thẩm quyền cho QH quyết định danh mục dự án đầu tư công trung hạn, theo Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, còn xuất phát từ thực tiễn.  Nhiệm kỳ Khóa XII, nguồn trái phiếu Chính phủ ở mức rất thấp và QH lúc đó chỉ quyết định một số nhiệm vụ như giao thông, nông thôn, y tế, giáo dục, thủy lợi nhưng Chính phủ đưa ra một số quyết định và cuối cùng, vừa danh mục, vừa tổng đầu tư rất lớn. “Lúc đó, đánh giá phần đầu thì rất nhỏ nhưng cái đuôi của nó thì vĩ đại như đuôi sao chổi. Chính vì thế, mới có danh mục 881 rất quan trọng, sau 881 thì những danh mục nào tăng lên đều phải thông qua UBTVQH quyết định. Sau đó QH lại thu lại hết, tất cả danh mục đó là QH quyết định. QH cũng không giao cho UBTVQH quyết định về trái phiếu Chính phủ. Chính nhờ việc quản lý chặt chẽ nên câu chuyện trái phiếu Chính phủ đã gói gọn lại được, không phình ra. Chúng ta giữ được bội chi ngân sách và nợ công”, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển nhấn mạnh.

Như vậy, việc quy định QH xem xét, quyết định danh mục đầu tư công có cơ sở chắc chắn cả về pháp lý và thực tiễn. Để vừa bảo đảm thẩm quyền của QH vừa để tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý NSNN và đầu tư công, Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho rằng, có thể quy định theo hướng: QH quyết định kế hoạch đầu tư công trung hạn bao gồm những nội dung quan trọng như: Tổng mức vốn, danh mục, mức vốn của các chương trình, dự án đầu tư công và mức vốn cho nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư thuộc ngân sách Trung ương. Trong trường hợp cần thiết, căn cứ vào tình hình thực tiễn, QH có thể giao UBTVQH xem xét, quyết định danh mục, mức vốn của từng chương trình, dự án đầu tư công thuộc ngân sách Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn như đã thực hiện trong giai đoạn 2016 - 2020 và báo cáo QH tại kỳ họp gần nhất.

Còn “áng chừng” thì còn khó khăn

Phát biểu tại Phiên họp của UBTVQH, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng vẫn kiên trì đề xuất QH nên cân nhắc phân cấp, ủy quyền cho UBTVQH hoặc Chính phủ thực hiện công tác này để thuận tiện trong công tác điều hành thực tế. Bởi lẽ, theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì cấp nào quyết định, cấp đó sẽ điều chỉnh. Nếu một dự án do QH quyết định đầu tư, dù chỉ điều chỉnh một đồng, một hào cũng phải trình lên QH quyết định điều chỉnh lại, sẽ phức tạp vô cùng. “Có nên như thế không?” Đặt ra câu hỏi này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, QH chỉ nên quyết định khung chung, sau đó nâng cao giám sát quá trình thực hiện. Việc ủy quyền thẩm quyền quyết định danh mục dự án kế hoạch đầu tư công trung hạn sẽ vừa bảo đảm quyền và chức năng giám sát của QH, vừa buộc Chính phủ phải chịu trách nhiệm trong khuôn khổ, tiêu chí, nguyên tắc đã đề ra.

Tác dụng của việc phân cấp, phân quyền hợp lý đã được khẳng định trong thực tế, song quyền phân bổ dự toán ngân sách, bao gồm dự toán chung và dự toán chi tiết là một thẩm quyền đã được hiến định của QH. Dù việc QH quyết định danh mục có thể có khó khăn nhất định do đặc điểm QH nước ta họp mỗi năm 2 kỳ trong khi việc hoàn chỉnh danh mục và phân bổ vốn trung hạn khó hoàn tất trong một kỳ họp. Nhưng, như Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển nhận định, công tác chuẩn bị danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn phải chuẩn bị từ trước đó, chứ không phải đợi đến kỳ họp dự kiến trình ra QH xem xét, thông qua mới tiến hành.

Những khó khăn trong việc điều chỉnh danh mục, mức vốn dự án đầu tư công phải được nhìn nhận thấu đáo hơn. Bởi lẽ, thực tế đã cho thấy, chất lượng công tác chuẩn bị hồ sơ dự án đầu tư công của các địa phương, bộ ngành vừa qua rất có vấn đề. Một dự án được đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn đang vừa là điều kiện cần, vừa là điều kiện đủ để lựa chọn triển khai. Do dự án chưa biết có được đưa vào kế hoạch hay không, nên công tác xây dựng báo cáo nghiên cứu tiền khả thi không được quan tâm đúng mức. Một số đơn vị mới đưa ra những con số “áng chừng”, không dựa trên kết quả khảo sát kỹ càng nên khi thực hiện dễ phải điều chỉnh. Nếu việc chuẩn bị các dự án đưa vào danh mục đầu tư công được thực hiện kỹ lưỡng, chất lượng thì chắc chắn sẽ rất ít phải điều chỉnh dự án. Nói cách khác, thay vì kiến nghị QH ủy quyền cho Chính phủ cần tập trung làm tốt các công tác chuẩn bị dự án để bảo đảm chất lượng tốt nhất.

Lê Bình

tin cùng chuyên mục

 
  • Sửa Luật để hạn chế tiêu cực trong đấu thầu(17-05-2013)
  • Luật “xa” thực tế vì… phản biện “hình thức”(17-05-2013)
  • Bỏ hình thức di chúc chung của vợ chồng?(17-05-2013)
  • “Khoảng trống” còn lớn trong quy định về người đồng tính(16-05-2013)
  • Bộ TT&TT bị đứng “ngoài cuộc“ trong phạt vi phạm về quảng cáo?(16-05-2013)
  • Lãng phí khó tính hết bằng tiền từ việc xây dựng văn bản(15-05-2013)
  • Thêm cơ hội phục thiện cho người chưa thành niên vi phạm(13-05-2013)
  • Đổi mới Tòa án để đảm bảo quyền tiếp cận công lý(11-05-2013)
  • Quy định về hộ gia đình “làm khó“ người giao dịch dân sự(06-05-2013)
  • Luật chưa phải “cây gậy thần“ ngăn tình trạng mua bán người?(06-05-2013)
  • Mã số công dân: Nhìn từ thành công của châu Âu(04-05-2013)
  • Phụ nữ Việt Nam mơ luật bỏ tù chồng ngoại tình như Hàn Quốc(04-05-2013)
  • Thừa phát lại không được lập vi bằng về bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Lỗ hổng pháp luật trong bảo vệ bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Người đồng tính chỉ được cưới sau khi xác định lại giới tính?(01-05-2013)
  • Miễn trách nhiệm hình sự thế nào để tránh hàm oan, lọt tội?(30-04-2013)
  • Nguồn “đóng“, Luật hình sự “chạy đuổi“ thực tế(26-04-2013)
  • Kêu oan vì được... miễn tội(24-04-2013)
  • “Nguy hiểm”… quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất?(23-04-2013)
  • “Luật HNGĐ phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền con người”(22-04-2013)