Thứ hai, ngày 25/06/2018 03:22:03 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Minh bạch trong điều tra, truy tố, xét xử


Cập nhật: 5h21' ngày 13/03/2018


Ngày 18.3 tới, Thông tư liên tịch số 03/2018/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC - BQP hướng dẫn về trình tự; thủ tục thực hiện ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh; sử dụng, bảo quản, lưu trữ kết quả ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử sẽ có hiệu lực thi hành. Thông tư được nhiều chuyên gia đánh giá là động thái tích cực trong việc cụ thể hóa các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, góp phần minh bạch quá trình điều tra, truy tố, xét xử, chống nạn ép cung, nhục hình.

Thực tiễn xét xử các vụ án hình sự thời gian qua cho thấy, có nhiều trường hợp tại phiên tòa bị cáo khai trong quá trình điều tra bị đe dọa, đánh, ép cung, mớm cung nhưng không đưa được chứng cứ chứng minh nên thường không được hội đồng xét xử chấp nhận. Đáng nói là việc tố giác về bức cung, dùng nhục hình của người bị tạm giữ, tạm giam khó thực hiện, việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm bức cung, dùng nhục hình còn hạn chế. Hoạt động điều tra, thu thập, đánh giá chứng cứ, chứng minh có tình trạng bức cung, dùng nhục hình cũng gặp nhiều khó khăn do hành vi phạm tội xảy ra trong địa điểm, bối cảnh đặc biệt, khép kín, ít có nhân chứng.

Mặc dù nhiều cơ quan tiến hành tố tụng viện dẫn lý do, có quá nhiều vụ phạm pháp hình sự và việc đấu tranh, điều tra làm rõ hành vi phạm tội của các bị can, bị cáo để xử lý nghiêm minh trước pháp luật là công việc rất khó khăn, vất vả, thậm chí có nhiều trường hợp nguy hiểm đến tính mạng của những người thi hành nhiệm vụ. Cùng với đó, một số cán bộ điều tra chấp hành chưa nghiêm túc quy chế làm việc, nóng vội nên khó tránh khỏi việc dùng nhục hình, bức cung. Thế nhưng, nguyên nhân chính của những vụ án có bức cung, nhục hình là sự xa rời các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự, thiếu công khai, minh bạch trong quá trình điều tra, truy tố. Vì vậy, Thông tư được nhiều chuyên gia đánh giá cao vì góp phần bảo đảm sự minh bạch, quyền công dân, quyền con người trong hoạt động tố tụng hình sự; bảo đảm cho việc giải quyết vụ án được khách quan, toàn diện.

Tất nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến xung quanh Thông tư này. Có quan điểm cho rằng, các quy định vẫn chưa “mở hoàn toàn” bởi không phải hoạt động tố tụng nào cũng bắt buộc ghi âm, ghi hình. Đơn cử như việc lấy lời khai người làm chứng, người bị hại, đương sự; đối chất; tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Theo Thông tư, “trong trường hợp đang ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh buổi làm việc mà xảy ra sự cố kỹ thuật thì vẫn tiến hành làm việc bình thường và ghi rõ lý do vào biên bản”. Như vậy, việc ghi âm, ghi hình; sử dụng bản ghi âm, ghi hình hiện phụ thuộc gần như hoàn toàn vào cơ quan, người tiến hành tố tụng.

Mặt khác, Thông tư cũng chưa quy định hội đồng xét xử có chấp nhận cho luật sư bào chữa nghe, xem bản ghi âm, ghi hình khi có đề nghị hay không. Điều đó cho thấy, vai trò, quyền của người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong việc ghi âm, ghi hình; sử dụng bản ghi âm, ghi hình chưa được quy định rõ. Để bảo đảm hiệu quả thực thi, Thông tư nên quy định rõ quyền, trình tự, thủ tục yêu cầu sao chép, sử dụng, cho nghe, cho xem bản ghi âm, ghi hình của bị can, bị cáo, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Mặc dù còn nhiều ý kiến khác nhau, song không thể không thừa nhận những điểm tiến bộ mà Thông tư mang lại. Bởi với trình tự, thủ tục cụ thể, chi tiết cùng với quy định về hành vi bị nghiêm cấm trong ghi âm, ghi hình; Thông tư không chỉ góp phần tránh được bức cung, nhục hình, oan sai; giảm bớt vi phạm có thể xảy ra trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử mà còn hạn chế trường hợp bị can, bị cáo, bị hại hay người tham gia tố tụng khác phản cung. 

Dương Cầm--DBND

tin cùng chuyên mục

 
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Có thể trình nhiều phương án sửa đổi Hiến pháp(16-05-2013)
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Có thể trình nhiều phương án sửa đổi Hiến pháp(16-05-2013)
  • Chủ tịch Quốc hội: Lạm phát “quá tốt” do điều hành dở(15-05-2013)
  • Đừng để bị chi phối khi bỏ phiếu(13-05-2013)
  • Bỏ phiếu tín nhiệm 49 lãnh đạo cao cấp(13-05-2013)
  • Cán bộ cao cấp cần tiêu chuẩn gì?(11-05-2013)
  • Từ thực tiễn cuộc sống đến việc sửa đổi Luật Đất đai – Bài 4: Chưa bịt kín các kẽ hở của Luật 2003(09-05-2013)
  • Sẽ lập tòa án hiến pháp?(08-05-2013)
  • Báo chí và cơ quan điều tra có những kênh điều tra riêng(07-05-2013)
  • 30 ngàn tỷ nên dành giải cứu người nghèo(07-05-2013)
  • “Đề xuất của Bộ Công an sẽ dấy lên sự lo ngại trong dân”(07-05-2013)
  • Đề xuất sửa Điều 7 Luật Báo chí: Chỉ nên giao quyền cho một cơ quan(07-05-2013)
  • Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: Phóng viên điều tra sẽ bị “vặt bớt tay chân”(05-05-2013)
  • Hội đồng Hiến pháp – lựa chọn chính trị an toàn?(04-05-2013)
  • Đề xuất “C.A có quyền yêu cầu báo chí tiết lộ nguồn tin” bị phản ứng(04-05-2013)
  • Lựa chọn tên nước không thể chỉ bằng tình cảm(03-05-2013)
  • ‘Một m2 đất lúa chuyển đổi cũng phải xin Thủ tướng’(26-04-2013)
  • Từ thực tiễn cuộc sống đến việc sửa đổi Luật đất đai – Bài 3: Muôn hình vạn trạng tham nhũng tập thể trong quản lý đất đai(24-04-2013)
  • Lấy phiếu tín nhiệm: Đừng để ‘hòa cả làng’(23-04-2013)
  • Đã đến lúc cần giáo dục liêm sỉ(23-04-2013)