Thứ sáu, ngày 22/11/2019 08:41:27 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi) Việc làm không phải là “miếng bánh” cần chia sẻ


Cập nhật: 7h28' ngày 15/10/2019


 07:51 | 14/10/2019

Tăng tuổi nghỉ hưu có khiến cho một bộ phận lao động trẻ mất đi cơ hội việc làm hay không, nhất là khi, trên thực tế, với độ tuổi nghỉ hưu như hiện nay đã có một lực lượng không nhỏ lao động trẻ được đào tạo, có bằng cấp cũng vẫn thất nghiệp? Câu trả lời, theo các chuyên gia đến từ Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc là không. Không nên quan niệm việc làm giống như một “miếng bánh” phải chia sẻ giữa người già và người trẻ. Thậm chí, các nghiên cứu quốc tế còn chỉ ra một kết quả ngược lại: Khi tăng tuổi nghỉ hưu thì lại tạo thêm cơ hội việc làm cho nhóm lao động trẻ.

Tăng tuổi nghỉ hưu là tất yếu

Tăng tuổi nghỉ hưu không phải là đề xuất mới mà đã được đề cập trong các lần sửa đổi Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bình đẳng giới trước đây nhưng vì còn nhiều luồng ý kiến khác nhau nên chưa được QH thông qua. Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, việc tăng tuổi nghỉ hưu có lẽ đã không thể bàn lùi thêm được nữa. Dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi) trình QH xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Tám tới cần thiết phải điều chỉnh vấn đề này. Như Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân đã nhấn mạnh tại Phiên họp thứ 36 của UBTVQH, “đây là vấn đề đáp ứng cho dài hạn chứ không phải là cho trước mắt”.

Tại Hội thảo Xây dựng Bộ luật Lao động (sửa đổi) từ góc nhìn các vấn đề dân số và bình đẳng giới do Ủy ban Về các vấn đề xã hội vừa tổ chức, các chuyên gia trong nước và quốc tế cũng khẳng định, ở thời điểm hiện nay, việc tăng tuổi nghỉ hưu là tất yếu. Lý do, trước hết là bởi, mặc dù chúng ta vẫn còn hơn 20 năm trong thời kỳ “dân số vàng” nhưng giai đoạn già hóa dân số cũng đã bắt đầu và điều đáng lo ngại, theo Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội Đào Quang Vinh là, tốc độ già hóa dân số của nước ta đang diễn ra rất nhanh. Dự báo, đến năm 2030, tỷ lệ người cao tuổi ở nước ta sẽ rất cao, chiếm khoảng 17% tổng dân số và đến năm 2050, con số này sẽ là khoảng 25%. Và như vậy, tỷ lệ dân số phụ thuộc (tỷ lệ giữa số người trên tuổi và dưới tuổi lao động so với người trong độ tuổi lao động) sẽ tăng. Điều này, một mặt sẽ tạo áp lực lên lực lượng lao động do phải gánh số lượng người phụ thuộc cao, mặt khác sẽ tạo ra các áp lực về bảo đảm an sinh xã hội và các dịch vụ xã hội cho người cao tuổi.


Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi phát biểu tại Hội thảo Xây dựng Bộ luật Lao động (sửa đổi) từ góc nhìn các vấn đề dân số và bình đẳng giới 
Ảnh: P. Thúy

Bên cạnh đó, nước ta sẽ phải đối mặt với vấn đề thiếu hụt lao động nếu không mở rộng độ tuổi lao động thông qua việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu. Trong giai đoạn 2000 - 2005, lực lượng lao động nước ta tăng trung bình mỗi năm khoảng 1,2 triệu người. Tuy nhiên, 5 năm gần đây, giai đoạn 2014 - 2019, trung bình mỗi năm lực lượng lao động chỉ tăng thêm được khoảng 400 nghìn người, tức là chỉ bằng 1/3 so với 15 năm trước. Con số dự báo cho giai đoạn 2034 - 2039 rất đáng lo ngại khi mỗi năm sẽ chỉ tăng chưa đến 200 nghìn người. Đây là biểu hiện rõ nhất của già hóa dân số. Nếu không điều chỉnh tuổi nghỉ hưu ngay từ bây giờ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi khẳng định, nguy cơ thiếu hụt lao động chắc chắn sẽ hiện hữu trong tương lai gần.

Thực tế hiện nay cũng cho thấy, mặc dù Bộ luật Lao động quy định tuổi nghỉ hưu là 60 với nam, 55 với nữ nhưng sau độ tuổi này, tỷ lệ người tiếp tục làm việc rất cao. Theo số liệu điều tra lao động việc làm giai đoạn 2012 - 2017, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm dân số tuổi từ 60 - 65 với nam và 55 - 60 với nữ là khoảng 70 - 72%. Tức là, sau độ tuổi lao động theo quy định hiện hành, nhu cầu làm việc của người dân vẫn còn rất cao và quan trọng hơn nữa là họ còn khả năng làm việc. TS Rintaro Mori, chuyên gia Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc nhấn mạnh, những người 60 tuổi của hiện nay đã rất khác so với của 15 - 20 năm trước. Họ khỏe mạnh hơn và khả năng đóng góp cho xã hội cao hơn rất nhiều so với trước đây. Chính vì vậy, điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu còn là một trong những biện pháp thừa nhận và bảo đảm quyền được làm việc của người dân.

Một lý do quan trọng nữa là, việc mở rộng độ tuổi lao động, tăng tuổi nghỉ hưu sẽ góp phần bảo đảm cân đối tài chính quỹ hưu trí và tử tuất trong dài hạn dù việc nâng tuổi nghỉ hưu cũng chỉ đủ bù cho tác động của tuổi thọ gia tăng trong tương lai chứ không phải là biện pháp duy nhất, càng không phải là “cứu cánh” cho nguy cơ mất cân đối của Quỹ. Việc tăng tuổi nghỉ hưu ở thời điểm hiện nay cũng sẽ thuận lợi hơn rất nhiều vì sẽ chỉ tác động đến một bộ phận người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, tức là bộ phận lao động làm công hưởng lương gồm công chức, viên chức và người lao động có hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, chiếm khoảng 30% lực lượng lao động.

“Có sự hiểu nhầm ở đây”

Chia sẻ với quan điểm của các chuyên gia, song điều khiến Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình Bùi Văn Phương chưa hết băn khoăn là liệu việc tăng tuổi nghỉ hưu có làm mất cơ hội việc làm của nhóm lao động trẻ hay không? Cần nói thêm rằng, đây không phải là lo ngại của riêng đại biểu Bùi Văn Phương. Trong những lần sửa đổi Bộ luật Lao động trước đây, những ý kiến phản đối tăng tuổi nghỉ hưu cũng là bởi lo ngại vấn đề này. Tuy nhiên, bà Nguyễn Ngọc Quỳnh, chuyên gia Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc khẳng định, đó là một suy nghĩ không chính xác. Nói cách khác là “đã có sự hiểu nhầm ở đây khi cho rằng tăng tuổi nghỉ hưu sẽ ảnh hưởng đến cơ hội việc làm của lao động trẻ”. Người lao động lớn tuổi tiếp tục làm việc không có nghĩa là họ sẽ chiếm vị trí của lao động trẻ tuổi vì cơ cấu lao động và điều kiện lao động của hai nhóm này rất khác nhau. Thậm chí, theo bà Quỳnh, đã có rất nhiều nghiên cứu ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, các nước OECD chứng minh được rằng, khi tăng tuổi nghỉ hưu thì lại tạo thêm cơ hội việc làm cho những nhóm lao động trẻ. Bởi lẽ khi người lao động nghỉ hưu thì thu nhập sẽ giảm xuống nhưng khi họ tiếp tục làm việc thì thu nhập sẽ tăng lên, nguồn thu nhập được bảo đảm sẽ khiến họ đẩy thêm các nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ và kéo theo đó sẽ là những cơ hội việc làm cho các nhóm lao động khác, trong đó có lao động trẻ.

Bổ sung luận điểm của đồng nghiệp, TS.Rintaro Mori nhấn mạnh, không nên quan niệm việc làm giống như một “miếng bánh” phải chia sẻ giữa người già và người trẻ. TS.Rintaro Mori phân tích, “trong một số trường hợp, có những công việc mà ở thời điểm hiện tại được đánh giá là không tốt, không hấp dẫn nhưng trong tương lai lại không phải như vậy, Nhà nước hoàn toàn có thể điều chỉnh về mặt chính sách để biến nó thành công việc lý tưởng. Ví dụ, công việc chăm sóc người cao tuổi, có thể hiện nay không được đánh giá cao, không được trả lương thỏa đáng và không hấp dẫn người lao động nhưng nếu chúng ta cấp chứng chỉ cho những người hành nghề chăm sóc người cao tuổi một cách chuyên nghiệp chẳng hạn thì đó sẽ lại là một công việc tốt. Tương tự như vậy với các lĩnh vực khác. Các chính sách của Chính phủ  hoàn toàn có thể mở rộng “miếng bánh” việc làm, thích ứng linh hoạt với các thay đổi của thị trường lao động để tạo thêm ngày càng nhiều cơ hội cho những nhóm lao động khác nhau, TS.Rintaro Mori nói.

Và như vậy, việc cần tranh luận theo các chuyên gia không phải là có nên tăng tuổi nghỉ hưu hay không mà là làm thế nào tận dụng tối đa thời gian còn lại của thời kỳ “dân số vàng” có một không hai trong lịch sử để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cao năng suất lao động, có chính sách linh hoạt để thích ứng với những thay đổi của thực tiễn cuộc sống để từ đó, kịp thời mở rộng “miếng bánh” việc làm giúp người lao động có thể lựa chọn làm việc phù hợp với sức khỏe, khả năng lao động, khả năng đóng góp và cống hiến cho xã hội của mình.

Nguyễn Bình

tin cùng chuyên mục

 
  • Sửa Luật để hạn chế tiêu cực trong đấu thầu(17-05-2013)
  • Luật “xa” thực tế vì… phản biện “hình thức”(17-05-2013)
  • Bỏ hình thức di chúc chung của vợ chồng?(17-05-2013)
  • “Khoảng trống” còn lớn trong quy định về người đồng tính(16-05-2013)
  • Bộ TT&TT bị đứng “ngoài cuộc“ trong phạt vi phạm về quảng cáo?(16-05-2013)
  • Lãng phí khó tính hết bằng tiền từ việc xây dựng văn bản(15-05-2013)
  • Thêm cơ hội phục thiện cho người chưa thành niên vi phạm(13-05-2013)
  • Đổi mới Tòa án để đảm bảo quyền tiếp cận công lý(11-05-2013)
  • Quy định về hộ gia đình “làm khó“ người giao dịch dân sự(06-05-2013)
  • Luật chưa phải “cây gậy thần“ ngăn tình trạng mua bán người?(06-05-2013)
  • Mã số công dân: Nhìn từ thành công của châu Âu(04-05-2013)
  • Phụ nữ Việt Nam mơ luật bỏ tù chồng ngoại tình như Hàn Quốc(04-05-2013)
  • Thừa phát lại không được lập vi bằng về bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Lỗ hổng pháp luật trong bảo vệ bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Người đồng tính chỉ được cưới sau khi xác định lại giới tính?(01-05-2013)
  • Miễn trách nhiệm hình sự thế nào để tránh hàm oan, lọt tội?(30-04-2013)
  • Nguồn “đóng“, Luật hình sự “chạy đuổi“ thực tế(26-04-2013)
  • Kêu oan vì được... miễn tội(24-04-2013)
  • “Nguy hiểm”… quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất?(23-04-2013)
  • “Luật HNGĐ phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền con người”(22-04-2013)