Thứ bảy, ngày 23/03/2019 11:15:13 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Dự án Luật Giáo dục (sửa đổi) Học để thành nhân và kiến quốc


Cập nhật: 4h31' ngày 17/11/2018


 08:13 | 16/11/2018

Sáng qua, 15.11, câu hỏi triết lý giáo dục của Việt Nam là gì lại tiếp tục được các ĐBQH đặt ra khi thảo luận về dự án Luật Giáo dục (sửa đổi). Nói là “lại tiếp tục” là bởi, câu hỏi này đã nhiều lần được đặt ra tại diễn đàn của QH. Ngay tại Kỳ họp thứ Sáu, cũng đã hơn 1 lần, nội dung này các ĐBQH đưa ra chất vấn “tư lệnh” ngành. Dù còn nhiều quan điểm khác nhưng một thực tế có thể cảm nhận được là, xã hội đã chờ đủ lâu để có một triết lý giáo dục đúng tầm. Và triết lý ấy đã được các ĐBQH đúc kết: Học để thành nhân và kiến quốc.

“Tôi thật sự hoang mang”


Ảnh: Lâm Hiển

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội TÒNG THỊ PHÓNG: Sẽ lấy ý kiến nhân dân trong tháng 1.2019

Với mong muốn nghe và tiếp thu được nhiều ý kiến của các ĐBQH, sau khi xin ý kiến của Chủ tịch Quốc hội, chúng tôi sẽ trao đổi với Thường trực Chính phủ và UBTVQH sẽ chỉ đạo cần tổ chức nhiều hội nghị lấy ý kiến thảo luận thêm của các ĐBQH, lắng nghe nhiều ý kiến của các chuyên gia, các nhà quản lý, những người có kinh nghiệm trong quản lý giáo dục để tiếp tục lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Luật.

Đề nghị sau kỳ họp này, Chính phủ sẽ chủ động việc lấy ý kiến nhân dân, theo kết luận của Chủ tịch Quốc hội tại Phiên họp thứ 26 của UBTVQH. Việc lấy ý kiến nhân dân là trong khoảng tháng 1.2019, sau đó có báo cáo tổng hợp để gửi và báo cáo trước UBTVQH. Do đó, đề nghị Ban soạn thảo báo cáo Thủ tướng Chính phủ phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra để thực hiện các nội dung này. Sau đó, chúng ta sẽ tổ chức các hội nghị, có cả hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách để góp ý hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình QH vào Kỳ họp thứ Bảy.

“Với tất cả tinh thần khiêm tốn, chúng ta có quyền tự hào nền giáo dục Việt Nam suốt chiều dài lịch sử đã có đóng góp to lớn”. Nhấn mạnh điều này, song trong 7 phút phát biểu tại hội trường, ĐBQH Phạm Trí Thức (Thanh Hóa) nhiều lần bày tỏ “lo lắng” và “thật sự hoang mang”, nhất là khi đọc các quy định về mục tiêu của giáo dục, bao gồm cả mục tiêu chung và mục tiêu của từng bậc học. Dự thảo Luật đã tập trung tất cả những ngôn từ đúng, hay, đẹp nhưng khi đưa những mục tiêu này vào cuộc sống, cụ thể hóa thành phương pháp giáo dục, chương trình giáo dục, ĐB Phạm Trí Thức cho rằng, sẽ như “chim chích vào rừng rậm”. Ví dụ, Điều 2 nói: “Phát triển toàn diện con người Việt Nam có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe”, đến Điều 28 lại nói: “Đạo đức, trí tuệ, thể chất và thẩm mỹ”. Điều 22 nói “Trí tuệ, thẩm mỹ”. “Không biết “trí tuệ” với “tri thức” khác nhau chỗ nào, “Thể chất” và “sức khỏe’ khác nhau chỗ nào? Cụ thể hóa vào chương trình như thế nào?”, ĐB Phạm Trí Thức đặt câu hỏi.

So sánh mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục của dự thảo Luật lần này với Luật Giáo dục được QH thông qua cách đây 20 năm, các ĐBQH cũng cho rằng, dường như không thay đổi gì nhiều.

Nội dung, phương pháp giáo dục từ nhiều năm qua đã vấp phải không ít phản ứng của xã hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận từng thừa nhận, phương thức giáo dục của chúng ta hiện nay như 50 - 60 năm trước, tức là “tiền bối” dạy sao ta dạy lại thế hệ sau như thế. Nhấn mạnh điều này, ĐBQH Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) cũng cho rằng, cỗ máy giáo dục vẫn chưa có nhiều thay đổi để thích ứng với gia tốc ngày càng nhanh của xã hội. Do đó, sự bất tương xứng giữa yêu cầu đòi hỏi của xã hội và năng lực quản lý nhà nước về giáo dục là một điều tất yếu. Tính cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại của nội dung giáo dục và tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học trong phương pháp giáo dục vẫn chưa đạt được dù chúng ta đã đặt ra những vấn đề này suốt 20 năm qua nhằm xây dựng những giá trị, phẩm chất cần có của người học nói riêng và hướng tới hình mẫu công dân của quốc gia nói chung.

Phải chăng sự kiên trì đeo đuổi phương pháp giáo dục 20 năm qua vẫn chưa thể phát huy được các đức tính cần có của người học? Đặt câu hỏi này, đại biểu cũng chỉ ra một thực tế, không hiếm trường hợp sinh viên ra trường không viết nổi một văn bản hay nhiều doanh nghiệp than phiền khi phải đào tạo bổ sung nếu tuyển dụng sinh viên vào đơn vị. Việc chưa dành nhiều thời gian để đào tạo kỹ năng “mềm” từ nhà trường và tính chưa tự giác của người học dẫn đến việc khó đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng và xã hội. Việc cắp sách đến trường chỉ mới dừng lại ở nghĩa vụ mà chưa phải là một niềm vui, niềm khao khát được hướng dẫn để tiếp cận kho tàng tri thức của nhân loại.

Nêu một ví dụ cụ thể về mục tiêu giáo dục được đề cập trong dự thảo Luật là hội nhập quốc tế nhưng rà soát toàn bộ dự thảo luật, các đại biểu cũng cho biết, “không có bất kỳ điều khoản nào quy định ngoại ngữ là một công cụ bắt buộc hình thành nền tảng cơ bản nhất cho hội nhập”. Thực tế, chúng ta dạy tiếng Anh cho trẻ em từ rất sớm nhưng học sinh tốt nghiệp phổ thông trung học không thể sử dụng được tiếng Anh là phổ biến. Sứ mệnh của giáo dục với mục tiêu hội nhập quốc tế sẽ được thực hiện như thế nào khi điểm trung bình môn tiếng Anh của kỳ thi THPT quốc gia 3 năm vừa qua không vượt qua nổi con số 5?

Xã hội đã chờ đợi đủ lâu để có triết lý giáo dục đúng tầm

Với “khái niệm sâu sắc và quá nhiều” như dự thảo Luật thì không biết triết lý giáo dục của chúng ta nằm ở đâu? - Là câu hỏi được nhiều ĐBQH đặt ra đối với dự án Luật Giáo dục (sửa đổi).

Có lẽ không quá khó để tìm một câu khẩu hiệu trong các trường học hiện nay. Từ “trường là nhà, cô giáo là mẹ, các cháu là con” ở cấp học mầm non, đến “học để biết, học để làm, học để khẳng định mình, học để cùng chung sống” ở các cấp học còn lại. Nhưng trong hàng chục khẩu hiệu được quy định tại Công văn 282 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, liệu có khẩu hiệu nào đủ cô đọng và khái quát ở tầm tư tưởng để trở thành triết lý giáo dục của Việt Nam hay không?

Triết lý giáo dục là kim chỉ nam trong toàn bộ hoạt động giáo dục và phải được xây dựng trên 4 trụ cột chính là: Đối tượng, mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục. Với việc sửa đổi toàn diện Luật Giáo dục lần này, theo các ĐBQH, 4 trụ cột để hình thành triết lý giáo dục đã rõ ràng, có nhiều điểm hay nhưng tiếc rằng, toàn bộ các điều khoản sau đó lại không xoay quanh 4 trụ cột mà hầu như chỉ tập trung giải quyết các sự vụ, sự việc. Có lẽ, đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho nền giáo dục nước ta tuy đã minh định về mục tiêu, phương pháp, nội dung giáo dục từ rất lâu nhưng chất lượng, trình độ phát triển vẫn chưa được như mong muốn của xã hội.

Đành rằng, những giá trị được xem là phổ quát phải được gìn giữ nhưng trong từng thời kỳ phát triển khác nhau, yêu cầu khác nhau đòi hỏi những trụ cột của triết lý giáo dục phải được vận hành theo hướng đổi mới để thích ứng với thời cuộc, vì đầu ra của giáo dục chính là những con người quyết định cho sự hưng thịnh hay tồn vong của quốc gia, dân tộc. Theo ĐB Phạm Trọng Nhân, xã hội đã chờ đợi đủ lâu cho một triết lý giáo dục đúng tầm, đúc kết từ văn hóa truyền thống ngàn đời của dân tộc và hơi thở của thời đại để định hướng cho 4 trụ cột bằng những cam kết, chính sách nhất quán trong toàn bộ hệ thống pháp luật, bảo đảm nền giáo dục vận hành đúng tinh thần triết lý. Cùng quan điểm này, ĐB Phạm Trí Thức nhắc lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng có 4 yếu tố cấu thành, đó là nhân, trí, dũng, liêm. Đây cũng là phẩm chất của một con người chân chính, biết yêu đất nước, yêu con người, yêu tổ quốc, yêu nhân loại; biết học hành, bồi dưỡng tri thức, nâng cao năng lực, chuyên môn, nghiệp vụ; dám hy sinh lợi ích của cá nhân, đặt lợi ích của dân tộc, của tập thể lên trên hết…

“Dù được diễn giải như thế nào thì hồn cốt của một triết lý giáo dục chỉ có thể là sự hướng thiện của con người đi cùng với suy tư, trăn trở về trách nhiệm của bản thân trước vận mệnh thịnh, suy của đất nước”. Nhấn mạnh điều này, ĐB Phạm Trọng Nhân cũng đúc kết ngắn gọn triết lý giáo dục trong 7 chữ “học để thành nhân và kiến quốc”.

Quỳnh Chi

tin cùng chuyên mục

 
  • Sửa Luật để hạn chế tiêu cực trong đấu thầu(17-05-2013)
  • Luật “xa” thực tế vì… phản biện “hình thức”(17-05-2013)
  • Bỏ hình thức di chúc chung của vợ chồng?(17-05-2013)
  • “Khoảng trống” còn lớn trong quy định về người đồng tính(16-05-2013)
  • Bộ TT&TT bị đứng “ngoài cuộc“ trong phạt vi phạm về quảng cáo?(16-05-2013)
  • Lãng phí khó tính hết bằng tiền từ việc xây dựng văn bản(15-05-2013)
  • Thêm cơ hội phục thiện cho người chưa thành niên vi phạm(13-05-2013)
  • Đổi mới Tòa án để đảm bảo quyền tiếp cận công lý(11-05-2013)
  • Quy định về hộ gia đình “làm khó“ người giao dịch dân sự(06-05-2013)
  • Luật chưa phải “cây gậy thần“ ngăn tình trạng mua bán người?(06-05-2013)
  • Mã số công dân: Nhìn từ thành công của châu Âu(04-05-2013)
  • Phụ nữ Việt Nam mơ luật bỏ tù chồng ngoại tình như Hàn Quốc(04-05-2013)
  • Thừa phát lại không được lập vi bằng về bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Lỗ hổng pháp luật trong bảo vệ bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Người đồng tính chỉ được cưới sau khi xác định lại giới tính?(01-05-2013)
  • Miễn trách nhiệm hình sự thế nào để tránh hàm oan, lọt tội?(30-04-2013)
  • Nguồn “đóng“, Luật hình sự “chạy đuổi“ thực tế(26-04-2013)
  • Kêu oan vì được... miễn tội(24-04-2013)
  • “Nguy hiểm”… quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất?(23-04-2013)
  • “Luật HNGĐ phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền con người”(22-04-2013)