Thứ hai, ngày 21/10/2019 02:23:25 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Góp ý Dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi): Tăng tuổi nghỉ hưu – lộ trình nào cho phù hợp?


Cập nhật: 5h56' ngày 17/06/2019


 

(Pháp lý) – Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIV đang thảo luận về dự án Bộ Luật Lao động sửa đổi, trong đó có nội dung về nâng tuổi nghỉ hưu và lộ trình nâng tuổi nghỉ hưu. Băn khoăn của các đại biểu là trong lúc số người thất nghiệp nhiều, người trẻ còn khó khăn tìm việc; tuổi thọ khỏe mạnh của Việt Nam không cao; rất nhiều ngành nghề đặc thù có tuổi nghề thấp, thì liệu có nên điều chỉnh tuổi nghỉ hưu. Đây là vấn đề quan trọng cần đặt ra xem xét kỹ lưỡng để tìm “lời giải” phù hợp.

Băn khoăn trước tỷ lệ lao động thất nghiệp và sức khỏe NLĐ …

Theo số liệu thống kê của Bộ LĐ – TB và XH hiện Việt Nam có khoảng 1 triệu người thất nghiệp. So với tổng số 4,4 triệu lao động của Singapore thì quả là kinh khủng vì cứ 4 người thì có một người thất nghiệp; nhưng nếu so với 220 triệu lao động của Mỹ thì chỉ như muối bỏ biển. Như vậy nhiều hay ít phải so với tổng số người trong lực lượng lao động, tức là phải xem mẫu số lớn hay nhỏ. So với 55 triệu lao động của Việt Nam thì chỉ chiếm 2,2%. Như vậy, với tỷ lệ 2,2% là nhiều hay là ít ? So sánh với số liệu về tỷ lệ thất nghiệp của 160 quốc gia và vùng lãnh thổ trong giai đoạn 2016-2018 thì tỷ lệ thất nghiệp cao nhất thuộc về Syria- 50% vì đang chiến tranh, thấp nhất thuộc về Căm pu chia với 0,5%. Trong số 160 nước thì khoảng 20 nước có tỷ lệ thất nghiệp cao hơn 20%; 25 nước nằm trong khoảng 10-20%, 60 nước nằm trong khoảng 5-10%. Việt Nam đứng thứ 8 trong số các nước có tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất – 2,2%, tức là lọt vào top 5% của các nước và vùng lãnh thổ. Vậy thì hơn 1 triệu người thất nghiệp và tỷ lệ 2,2% là con số không nhiều so với lực lượng lao động nước ta.

 Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và xã hội chủ trì giao lưu trực tuyến về “Lựa chọn lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu phù hợp”

Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và xã hội chủ trì giao lưu trực tuyến về “Lựa chọn lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu phù hợp”

Trong thị trường lao động, cho dù số việc làm tạo ra lớn hơn số lao động hiện có thì vẫn có người thất nghiệp, tức là cho dù thiếu hụt lao động nhưng vẫn có thất nghiệp. Nhật Bản công bố cứ 4 vị trí việc làm trống cần tuyển người thì chỉ có một ứng viên, nhưng tỷ lệ thất nghiệp của Nhật Bản năm 2018 vẫn là 2,4%. Lý do là trong thị trường lao động, bao giờ cũng có người mới bước vào thị trường cần thời gian tìm việc; có người đang làm việc muốn chấm dứt hợp đồng để tìm việc tốt hơn, có doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, giải thể, phá sản, ngừng kinh doanh và sa thải lao động. Trong pháp luật lao động của chúng ta cũng có các quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, chính sách đối với NLĐ mất việc làm và hỗ trợ tìm việc làm mới.

Trên thế giới có nhiều nước tỷ lệ thất nghiệp cao hơn tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam, họ vẫn thiếu hụt lao động, đã nâng tuổi nghỉ hưu và vẫn phải hợp tác, tuyển dụng lao động nước ngoài. Thí dụ, tỷ lệ thất nghiệp của Hàn Quốc là 4,9%; Nhật Bản là 2,4%; %; Đài Loan là 3,7%; Đức là 3,3%; Rumania là 4%; Nga là 6%; Slovakia là 6.6 đều cao hơn Việt Nam, có tuổi nghỉ hưu cao hơn Việt Nam và vẫn đang nhận rất nhiều lao động các nước, trong đó có lao động Việt Nam. Các nước này đều trong giai đoạn dân số già và đã điều chỉnh tuổi nghỉ hưu. Tổ chức Lao động quốc tế khuyến cáo rằng các quốc gia để ứng phó với già hóa dân số thì phải điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, điều chỉnh ngay từ khi dân số vàng chứ đừng đợi khi dân số đã già, vì đây là công việc lâu dài, cần một lộ trình dài hạn chứ không phải là công việc của 3-5 năm và sẽ phải trả giá đắt nếu quá chậm điều chỉnh.

So với 15 năm trước, mỗi năm lực lượng lao động Việt Nam tăng thêm từ 1 – 2 triệu người, tức là số vào tuổi lao động nhiều hơn số ra khỏi tuổi lao động 1 – 2 triệu người. 5 năm gần đây, mỗi năm chỉ tăng thêm 400 nghìn người, tức là chỉ bằng 1/3 so với 15 năm trước. Tốc độ già hóa của dân số Việt Nam rất nhanh nên để ứng phó với sự thiếu hụt lao động trong tương lai thì cần phải điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu ngay từ bây giờ trước khi quá chậm.

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuổi thọ khỏe mạnh hay số năm sống trung bình khỏe mạnh được WHO tính dựa trên 136 yếu tố, từ các chỉ tiêu kinh tế, dân số, lao động, tài chính và nhân lực cho y tế, tiếp cận dịch vụ y tế, nước sạch, vệ sinh môi trường, loại trừ bệnh dịch, tiêm chủng mở rộng, mức độ suy dinh dưỡng, độ bao phủ của bảo hiểm y tế , chiến lược bảo vệ sức khỏe nhân dân v.v… chứ không chỉ đơn thuần là một vài chỉ tiêu như an toàn thực phẩm, ô nhiễm môi trường… Nhiều người lo ngại rằng mặc dù tuổi thọ của Việt Nam tăng nhưng số năm sống khỏe mạnh sau tuổi 60 là thấp. Nhận định đó là sai lầm vì theo công bố của Tổ chức Y tế thế giới, tuổi thọ khỏe mạnh của người Việt Nam là rất đáng tự hào. Trong xếp hạng về số năm sống khỏe mạnh sau tuổi 60 của 183 nước do WHO công bố năm 2016, Singapore đứng đầu tiên với 22 năm, thấp nhất là Sierra Leone với 10,3 năm, Việt Nam là 17,2 năm.

Theo bảng xếp hạng này, Việt Nam xếp sau 40 nước và đứng trên 142 nước; trong khu vực châu Á, Việt Nam đứng thứ 5 sau 4 nước là Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Israel và cao hơn 41 nước; trong khu vực Asean, Việt Nam chỉ sau Singapore, còn cao hơn tất cả các nước còn lại (theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới). Đây là thành tựu tuyệt vời của sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân của Đảng và Nhà nước ta trong nhiều năm qua.

Có một vấn đề mà đông đảo NLĐ lo ngại rằng, có người khi chưa cầm sổ hưu thì đã từ trần. Đúng là không ai mong muốn có người chưa nhận sổ hưu thì đã từ trần, nhưng chẳng ai cưỡng được điều đó. Trong các chỉ tiêu tính toán của thế giới về mức độ chết của dân cư đều có tỷ lệ chết dưới 1 tuổi, tỷ lệ chết dưới 5 tuổi, tỷ lệ chết tại từng độ tuổi hay nhóm tuổi nào đó – tức là trong số những người chết trong năm thì gần như độ tuổi nào cũng có. Vì vậy, ngay cả khi ta quy định tuổi nghỉ hưu là 40 tuổi hoặc thấp hơn thì cũng có người chưa đến độ tuổi đó cũng không may chết. Mong muốn quy định tuổi nghỉ hưu để ai cũng được cầm sổ nghỉ hưu trước khi chết là mong muốn chưa có nước nào làm được.

Tăng tuổi nghỉ hưu: Lộ trình nào cho phù hợp?

An sinh xã hội là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, trong đó BHXH là một trụ cột. Trước hết để cải cách chính sách BHXH, trong đó có tuổi nghỉ hưu đòi hỏi một quyết tâm chính trị rất lớn, được sự đồng thuận của phần lớn NLĐ và doanh nghiệp, và tất nhiên không thể hài lòng tất cả. Hơn nữa, với nhiều ngành nghề trong lao động luôn có những trường hợp ngoại lệ đòi hỏi phải có phương thức xử lý phù hợp để vượt qua được những đặc thù không mong muốn. Chính vì vậy trong chính sách lao động đặc thù Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã ban hành danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại … (đặc thù) và có chính sách phù hợp điều chỉnh.

 Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam lấy ý kiến góp ý sửa đổi Bộ luật Lao động

Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam lấy ý kiến góp ý sửa đổi Bộ luật Lao động

Đối với công nhân lao động trực tiếp sản xuất, có những lo ngại khi lớn tuổi năng suất lao động không cao, doanh nghiệp không muốn sử dụng mà thay vào đó là sử dụng lao động trẻ. Phần lớn các nước, lao động trực tiếp sản xuất vẫn là đông đảo nhất. Họ xử lý thế nào? Đối với doanh nghiệp điều quan tâm là chi phí.

Chính sách bảo hiểm thất nghiệp không chỉ hỗ trợ NLĐ khi bị thất nghiệp mà phải hỗ trợ doanh nghiệp duy trì việc làm, tránh sa thải lao động. Liệu Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp có hỗ trợ tài chính để sắp xếp, bố trí lại lao động, tiếp tục sử dụng lao động trung niên và cao tuổi như hỗ trợ một phần tiền lương hoặc đóng BHXH cho những lao động này để giảm chi phí cho doanh nghiệp như nhiều nước vẫn làm chẳng hạn. Tất nhiên là không hỗ trợ tràn lan mà phải có điều kiện. Người lao động lớn tuổi có thể chậm chạp hơn, năng suất thấp hơn, nhưng doanh nghiệp giảm được chi phí thì chắc vẫn sử dụng, đặc biệt trong bối cảnh lao động khan hiếm. Ở nước ta hiện nay Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp kết dư khoảng 70.000 tỷ; chẳng hạn nếu mỗi lao động thuộc nhóm tuổi cao được hỗ trợ 500.000 đồng một tháng hoặc 6 triệu đồng một năm, thì chỉ cần 3.000 tỷ hỗ trợ từ Quỹ đã có thể giúp cho nửa triệu lao động tiếp tục làm việc; mà tiếp tục làm việc là tiếp tục tạo ra hàng hóa, dịch vụ, giúp cho sự tăng trưởng của đất nước.

Về bản chất, Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp là sự chia sẻ giữa doanh nghiệp lớn, thuận lợi với doanh nghiệp nhỏ rất khó khăn, giữa NLĐ ở các ngành nghề ổn định, ít nguy cơ mất việc làm với người lao động ở các nghề nhiều rủi ro mất việc làm. Hỗ trợ này theo hướng thực chất là tạo sự gắn kết xã hội giữa cộng đồng NLĐ với nhau, giữa cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam với nhau qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Riêng đối với các công chức lãnh đạo ở các cơ quan quản lý nhà nước. Nhiều lo ngại rằng nâng tuổi nghỉ hưu dẫn đến thời gian giữ chức khá lâu, kém năng động, hiệu quả công việc không cao. Vậy thì chính sách cán bộ cần được sửa đổi, liệu có nên có quy định chỉ giữ chức Vụ trưởng, Cục trưởng, thậm chí Thứ trưởng chỉ nên đến 60 tuổi thôi, hai năm còn lại không giữ chức mà có nghĩa vụ chuyển giao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm cho cán bộ trẻ, giữ cho sự liền mạch của các chính sách trong lĩnh vực phụ trách trước đây. Trong nhiều bài học thành công của Nhật Bản thì có bài học là lớp NLĐ lớn tuổi chuyển giao lại kinh nghiệm, kỹ năng, cách ứng xử cho lớp lao động trẻ.

Trước nhiều ý kiến băn khoăn cho rằng nâng tuổi nghỉ hưu có phải là người già chiếm chỗ của người trẻ? Tuy nhiên, trở lại lý do đầu tiên khi đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu, đó là để ứng phó với quá trình già hóa dân số. 5 năm gần đây, mỗi năm lực lượng lao động chỉ tăng 400 nghìn người, sau 15 năm nữa, khi chúng ta chưa kết thúc lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu thì mỗi năm chỉ tăng 200 nghìn người hoặc là ít hơn sau đó. Tức là khan hiếm và thiếu hụt lao động là nguy cơ rõ ràng.
Bên cạnh đó, tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam không nhiều, số lượng người thất nghiệp của ta là không nhiều nếu so với dân số, tỷ lệ thất nghiệp của ta thấp so với mặt bằng chung của thế giới, dòng chảy của thị trường lao động là bình thường khi vẫn duy trì được số lượng và tỷ lệ thất nghiệp này mặc dù hàng năm lực lượng lao động vẫn tăng thêm 400 ngàn người và sinh viên tốt nghiệp các trường vẫn bổ sung vào lực lượng lao động. Từ các số liệu và thực tế này cho thấy người già không hề chiếm chỗ của người trẻ. Vì vậy lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu cần tính đến khả năng lao động của từng ngành nghề phù hợp với sức khỏe, trình độ và đặc thù công việc của NLĐ.

Thành Chung

tin cùng chuyên mục

 
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Có thể trình nhiều phương án sửa đổi Hiến pháp(16-05-2013)
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Có thể trình nhiều phương án sửa đổi Hiến pháp(16-05-2013)
  • Chủ tịch Quốc hội: Lạm phát “quá tốt” do điều hành dở(15-05-2013)
  • Đừng để bị chi phối khi bỏ phiếu(13-05-2013)
  • Bỏ phiếu tín nhiệm 49 lãnh đạo cao cấp(13-05-2013)
  • Cán bộ cao cấp cần tiêu chuẩn gì?(11-05-2013)
  • Từ thực tiễn cuộc sống đến việc sửa đổi Luật Đất đai – Bài 4: Chưa bịt kín các kẽ hở của Luật 2003(09-05-2013)
  • Sẽ lập tòa án hiến pháp?(08-05-2013)
  • Báo chí và cơ quan điều tra có những kênh điều tra riêng(07-05-2013)
  • 30 ngàn tỷ nên dành giải cứu người nghèo(07-05-2013)
  • “Đề xuất của Bộ Công an sẽ dấy lên sự lo ngại trong dân”(07-05-2013)
  • Đề xuất sửa Điều 7 Luật Báo chí: Chỉ nên giao quyền cho một cơ quan(07-05-2013)
  • Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: Phóng viên điều tra sẽ bị “vặt bớt tay chân”(05-05-2013)
  • Hội đồng Hiến pháp – lựa chọn chính trị an toàn?(04-05-2013)
  • Đề xuất “C.A có quyền yêu cầu báo chí tiết lộ nguồn tin” bị phản ứng(04-05-2013)
  • Lựa chọn tên nước không thể chỉ bằng tình cảm(03-05-2013)
  • ‘Một m2 đất lúa chuyển đổi cũng phải xin Thủ tướng’(26-04-2013)
  • Từ thực tiễn cuộc sống đến việc sửa đổi Luật đất đai – Bài 3: Muôn hình vạn trạng tham nhũng tập thể trong quản lý đất đai(24-04-2013)
  • Lấy phiếu tín nhiệm: Đừng để ‘hòa cả làng’(23-04-2013)
  • Đã đến lúc cần giáo dục liêm sỉ(23-04-2013)