Thứ hai, ngày 21/01/2019 08:21:57 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Quản trị tài nguyên nước Dân tham gia giám sát


Cập nhật: 5h27' ngày 28/12/2018


08:37 | 27/12/2018
Nhằm nâng cao nhận thức cho người dân về biến đổi khí hậu, dự án “Tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội trong quản trị tài nguyên nước tại đồng bằng sông Cửu Long” đã được triển khai. Sau 2 năm thực hiện, dự án đã góp phần nâng cao tính tự chủ tham gia của người dân trong bảo vệ môi trường.

Khi người dân tham gia

Đồng bằng sông Cửu Long đóng một vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Với diện tích chưa đến 11% toàn lãnh thổ nhưng đồng bằng sông Cửu Long lại đóng góp 1/5 tổng sản phẩm quốc nội. Tuy nhiên, đồng bằng sông Cửu Long đang gặp nhiều mối đe doạ từ các hoạt động của con người và biến đổi khí hậu. Điều đáng nói là những hiểu biết về nguyên nhân cũng như các biện pháp ứng phó của người dân đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, việc quản lý tài nguyên nước vẫn còn nhiều điểm bất cập như chồng chéo trong chức năng quản lý tài nguyên nước ở cấp Trung ương (giữa các bộ, ngành); thực thi pháp luật ở địa phương chưa hiệu quả; thiếu nguồn lực, công nghệ cho công tác quản lý, kiểm sát và kiểm soát ô nhiễm nước; phối hợp giữa các bên còn lỏng lẻo, và đặc biệt là thiếu sự tham gia của các tổ chức xã hội và cộng đồng.

 Theo nghiên cứu của Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam (VNR), sự thay đổi của dòng chảy được dự báo là sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi xâm nhập mặn của đồng bằng sông Cửu Long cũng như gây hạn nặng, ô nhiễm môi trường, suy giảm hệ sinh thái. Sự suy giảm về đa dạng sinh học do những thay đổi nguồn nước sẽ làm biến mất các vùng ngập tự nhiên, mất rừng ngập mặn, phát triển các loài ngoại lai xâm hại, từ đó dẫn đến tình trạng mất mùa, mất an ninh lương thực, thiếu sinh kế, dịch bệnh... trực tiếp ảnh hưởng đến ổn định xã hội.

Xuất phát từ thực tế này, nhằm nâng cao nhận thức cho người dân về biến đổi khí hậu, dự án “Tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội trong quản trị tài nguyên nước tại đồng bằng sông Cửu Long” do Ban Điều phối Viện trợ Nhân dân (PACCOM) thuộc Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Việt Nam, Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam và Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) đã được triển khai. Theo đó, dự án đã tập trung hỗ trợ tăng cường năng lực, thay đổi hành vi cho người dân địa phương, đặc biệt nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ và những người có HIV, giúp họ hiểu được vai trò của mình trong quản trị tài nguyên nước.

Theo Giám đốc Quốc gia WWF Việt Nam Nguyễn Ngọc Thịnh, sau 2 năm triển khai ( 2017 - 2018), dự án đã tổ chức 8 khóa tập huấn cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau như thanh niên, phụ nữ và nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương (bao gồm những người có HIV) tại đồng bằng sông Cửu Long về vai trò và quyền của họ trong quản lý tài nguyên nước. Nổi bật trong số đó là dự án “Phụ nữ được trao quyền để đi tiên phong trong quản trị nước” do Hội Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng triển khai tại 3 địa bàn là Sóc Trăng, Cù Lao Dung và Long Phú. Nhờ đó, vai trò của phụ nữ cũng được tăng cường qua các hoạt động thí điểm tại địa phương. “Hơn 250 phụ nữ thuộc ba Chi hội Phụ nữ hỗ trợ thực hành quản lý tài nguyên nước thông qua thí điểm trồng rau hữu cơ, cây ăn quả và nuôi tôm, cá. Ngoài ra, Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Long Phú và Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Cù Lao Dung thực hiện các hoạt động truyền thông nhằm nâng cao hiểu biết của các thành viên về sự tham gia quản trị tài nguyên nước trong cộng đồng” - ông Thịnh cho biết.

Nâng cao vai trò của tổ chức xã hội, người dân

Là cán bộ xã Tam Hiệp, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre chị Lê Kim Lan luôn ấp ủ cùng người dân trong xã cải thiện môi trường sống. Chính vì vậy, khi được sự hỗ trợ từ dự án chị đã mạnh dạn vận động chị em thử nghiệm phương pháp màng sinh học và chiết xuất lọc nước từ hạt chùm ngây do dự án hướng dẫn thực hiện. Qua nhiều thử nghiệm và thất bại, hiện tại người dân xã Tam Hiệp đều được dùng nước sạch mà không phải sử dụng hóa chất. “Giờ tất cả các hộ dân trong xã đều trồng chùm ngây, không tốn diện tích và công sức mà mọi người được sử dụng nước sạch” - chị Lan chia sẻ.

Từ mô hình trên cho thấy hiệu quả rõ rệt khi trao quyền cho các nhóm cộng đồng, phụ nữ trong quản trị tài nguyên nước. Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Thịnh cũng thẳng thắn cho rằng, dù hiệu quả của mô hình đem lại rất lớn nhưng theo một nghiên cứu của dự án cho thấy vai trò và trách nhiệm của các tổ chức xã hội tại địa phương trong giám sát, báo cáo và đóng góp ý kiến với chính quyền về các vấn đề nguồn nước vẫn còn hạn chế. Đáng chú ý, vai trò và sự tham gia của phụ nữ trong quản lý tài nguyên nước tại đồng bằng sông Cửu Long chưa thực sự được các cấp chính quyền nhìn nhận và quan tâm đúng mức. “Tạo cơ hội cho phụ nữ nâng cao vị thế trong cộng đồng và tham gia quản trị tài nguyên nước sẽ thúc đẩy bình đẳng giới trong quản lý tài nguyên thiên nhiên tại địa phương. Do đó, mặt trận tổ quốc và các tổ chức xã hội khác cần tăng cường chủ động tham gia trong giám sát, và phản biện về vấn đề môi trường và xã hội của địa phương. Đồng thời, cần có những kênh trao đổi thông tin để các tổ chức xã hội có thể phản hồi ý kiến tới các cơ quan xây dựng chính sách” - ông Thịnh khuyến nghị.

Đồng quan điểm, Phó Đại sứ Vương quốc Bỉ tại Việt Nam, bà Anke Van Lancker cũng cho rằng, việc lắng nghe ý kiến từ phía người dân là một cách tiếp cận hiệu quả, bởi những sáng kiến của họ tuy nhỏ nhưng hết sức có giá trị, khi được phản ánh từ chính góc nhìn của đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến đổi khí hậu. 

Thái Yến

tin cùng chuyên mục