Thứ năm, ngày 18/07/2019 07:56:44 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Quốc hội quyết định danh mục dự án kế hoạch đầu tư công trung hạn Cần thiết và khả thi


Cập nhật: 4h31' ngày 30/05/2019


 08:14 | 29/05/2019

Việc Quốc hội quyết định danh mục dự án kế hoạch đầu tư công trung hạn là hoàn toàn khả thi, không mất thời gian nếu chuẩn bị kỹ lưỡng, đúng nguyên tắc định hướng. Nếu Quốc hội không quyết định danh mục này, thì đó sẽ là bước lùi trong phân bổ ngân sách. Nhiều ĐBQH đã khẳng định như vậy khi thảo luận về dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi) trong phiên họp sáng qua.

ĐBQH Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ): Đánh giá tác động chưa kỹ

Việc đặt ra vấn đề sửa đổi thẩm quyền quyết định danh mục mức vốn cho từng dự án sử dụng mức vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn là đánh giá tác động chưa kỹ. Luật hiện hành khi trình QH kế hoạch đầu tư công trung hạn phải có danh mục mức vốn cho từng dự án, nhưng việc quyết định mức vốn không quy định rõ QH hay UBTVQH hay Chính phủ quyết định. Tách biệt việc trình để QH xem xét thảo luận và việc quyết định - quy định này là khả thi và linh hoạt, QH sẽ thảo luận về danh mục và mức vốn do Chính phủ trình, nếu đủ điều kiện, đúng quy định QH sẽ quy định, nếu chưa QH có thể giao cho Chính phủ chuẩn bị thêm trình UBTVQH quyết định, hoặc trình UBTVQH cho ý kiến để Chính phủ hoàn thiện quyết định và chịu trách nhiệm như giai đoạn 2016 - 2020 đã thực hiện.

QH quyết định mức vốn cho từng dự án là hoàn toàn khả thi, không mất thời gian nếu chuẩn bị kỹ lưỡng, đúng nguyên tắc định hướng và khi đầu tư không dàn trải từ Trung ương đến địa phương như hiện nay mà chỉ tập trung vào một số ít công trình lớn quan trọng, liên kết vùng miền là những cú huých tạo động lực tăng trưởng, QH quyết định mới bảo đảm đầy đủ về quyền hạn, về phân bổ ngân sách trung ương theo Hiến pháp vì dự án là “linh hồn” của kế hoạch đầu tư. Xem xét kế hoạch đầu tư mà không xem xét từng dự án, mức vốn cho từng dự án thì chỉ là hình thức vì không xem từng dự án thì không thể cộng ra tổng tiền của kế hoạch và không thể biết việc đầu tư có phù hợp với nguồn lực, tuân thủ định hướng đầu tư, nguyên tắc phân bổ nguồn vốn hay không. QH quyết định danh mục phân bổ mức vốn cho từng dự án đầu tư từ ngân sách trung ương cũng là thông lệ của nhiều quốc gia trên thế giới. Hiện nay, Chính phủ phải trình đi, trình lại nhiều lần là do chuẩn bị chưa đạt yêu cầu. QH hay UBTVQH không thể từ chối khi Chính phủ chuẩn bị đầy đủ đúng quy định.

Việc Chính phủ đề xuất trao thẩm quyền quyết định danh mục mức vốn cho Chính phủ vì lý do mất thời gian phát sinh thủ tục và số lượng dự án nhiều là không thuyết phục. Việc đa số ý kiến thống nhất quy định của QH quyết định danh mục mức vốn cho các dự án đầu tư từ ngân sách trung ương là đầy đủ căn cứ bảo đảm quyền thực chất của QH và nếu Chính phủ chuẩn bị tốt sẽ không có vướng mắc gì. Tuy nhiên, việc ngân sách Trung ương đầu tư hàng nghìn công trình chưa thể khắc phục ngay, cải thiện chất lượng kế hoạch Chính phủ trình không thể một sớm một chiều nên sẽ là linh hoạt hơn và vẫn bảo đảm thẩm quyền của QH, nếu giữ như luật hiện hành là Chính phủ trình QH danh mục mức vốn để QH thảo luận, nhưng không quy định “cứng” QH quyết định danh mục mức vốn cho từng dự án. Vì chất lượng kế hoạch QH có thể quyết định hoặc giao cho UBTVQH quyết định hoặc giao cho Chính phủ quyết định sau khi xin ý kiến của UBTVQH như đang làm hiện nay.

ĐBQH Lê Thanh Vân (Cà Mau): Danh mục dự án phải đi liền với kế hoạch đầu tư công

Tôi hoàn toàn ủng hộ phương án 1 và những lập luận của UBTVQH về thẩm quyền xem xét, quyết định danh mục dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn.  Lập luận như vậy phù hợp với Hiến pháp, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của QH. Ngoài ra, tôi xin bổ sung ba căn cứ:

Một, tại Chương I về chế độ chính trị, trong Hiến pháp khẳng định cơ chế phân công quyền lực nhà nước của chúng ta là “quyền lực nhà nước là thống nhất; có sự phối hợp, kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”. Vì lẽ đó, trong Điều 69 Hiến pháp khẳng định QH có ba chức năng cơ bản là lập hiến, lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao. Khoản 2 và 3, Điều 70 khẳng định, nhiệm vụ của QH là hoạch định chiến lược và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Kế hoạch đầu tư công trung hạn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của QH.

Hai, danh mục dự án là một bộ phận trung tâm hạt nhân, có tính chất quyết định kế hoạch đầu tư công trung hạn. Nếu tách rời danh mục dự án thì kế hoạch đầu tư công trung hạn không còn ý nghĩa. Như vậy, QH sẽ không còn vai trò, vị trí của mình là quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Ba, theo quy định tại Điều 94 Hiến pháp, Chính phủ là cơ quan chấp hành của QH, là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thực hiện quyền hành pháp. Nếu giao quyền này cho Chính phủ thì không đúng với nguyên tắc phân công và tổ chức quyền lực nhà nước. Ở đây không phải sự phân cấp mà là tổ chức quyền lực nhà nước theo cơ chế phân công quyền lực cho mỗi cơ quan thực hiện quyền hành pháp, lập pháp và tư pháp; nó trái với tinh thần của Hiến pháp.

Trên thực tế, kế hoạch đầu tư công trung hạn sở dĩ trục trặc, không thực hiện được theo Luật Đầu tư công là do năng lực của bộ máy tham mưu giúp việc của Chính phủ chưa làm tròn trách nhiệm QH giao. Thực tế, QH đang phải có cơ chế linh hoạt trong Nghị quyết số 26 và Nghị quyết số 71, về mặt tổ chức quyền lực, quyền này chỉ có thể trao cho UBTVQH trong trường hợp cần thiết mà không thể trao cho Chính phủ.

ĐBQH Bùi Văn Xuyền (Thái Bình): Do tổ chức thực hiện, không phải do luật

Về thẩm quyền xem xét, quyết định danh mục dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, tôi cho rằng giao cho QH quyết định hay giao cho Chính phủ thì Chính phủ vẫn phải làm từ đầu đến cuối. Thế mà bây giờ có lý do giao cho Chính phủ thì thuận lợi hơn, còn nếu để QH thì phức tạp hơn. Vậy thời điểm trình QH đã quy định rõ trong Luật thì trước thời điểm đó phải chuẩn bị như thế nào? Chính phủ phải chuẩn bị, chủ động làm chứ. Còn giờ Chính phủ bảo không kịp, không làm được mà thực tế vừa họp một số nội dung liên quan đến vốn dự phòng Chính phủ nói không thể làm được, không kịp được. Trong khi đó Nghị quyết 71 giao cho Chính phủ chuẩn bị từ tháng 11.2018 đến giờ Chính phủ cũng nói không chuẩn bị kịp.

Đây là do tổ chức thực hiện, chứ không phải do luật. Luật định thời hạn như thế thì trước thời điểm đó anh phải chuẩn bị, nếu lần này thấy khối lượng công việc nhiều, số lượng dự án nhiều không chuẩn bị kịp thì Luật có thể giãn tiến độ thời gian ra một năm cuối của nhiệm kỳ. Tôi nghĩ không có gì phải tranh luận nhiều. Luật này điều chỉnh giữa cơ quan nhà nước với nhau, không liên quan gì đến tổ chức, cá nhân bên ngoài, chủ yếu là quan hệ giữa Chính phủ, QH, UBTVQH, giữa các cấp bộ, ngành, cấp trên với UBND nên không lý do gì lại không thiết kế được nội dung này. Tôi đề nghị giữ như phương án 1 của dự thảo là đúng đắn.

Về thời gian trình phê duyệt đầu tư công trung hạn của hai thời điểm theo luật hiện hành là khóa trước quyết cho khóa sau thì liền mạch Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Quản lý nợ công, ngay năm đầu tiên của khóa mới có dự án đều thực hiện được liền mạch, không vấn đề gì vướng mắc. Chúng ta khó khăn vì Luật Đầu tư công mới có hiệu lực từ ngày 1.1.2015, thời điểm chuyển giao giữa Khóa XIII và XIV do vậy Chính phủ không chuẩn bị kịp, cho nên QH phải giao UBTVQH. Vấn đề chỉ là thời điểm trình chứ không phải thẩm quyền của ai cả. Thẩm quyền vẫn là QH và Chính phủ phải là người chuẩn bị và khâu chuẩn bị vẫn quan trọng.

Một đại biểu cho rằng hàng nghìn trang tài liệu, QH thời gian không có nên phải xem xét đánh giá. Tôi nghĩ QH không phải đi rà lại từng chi tiết, nhưng nếu có trong tay tài liệu đó, tôi có thể đối chiếu, so sánh, rất công khai, minh bạch và thể hiện rõ thẩm quyền của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Không phải bây giờ đi soi vào từng chi tiết, tất cả những nội dung cụ thể, chi tiết của từng chương trình, dự án Chính phủ phải trình. Cho nên, không phải băn khoăn là ĐBQH không có thời gian, không có điều kiện, cần thiết chúng tôi thuê chuyên gia để đánh giá lại chuẩn bị của Chính phủ sau đó chúng tôi biểu quyết. Như vậy, thẩm quyền của ĐBQH và QH vẫn giữ được. Quan trọng nhất là chúng ta không thực hiện được, nó vướng ở đâu phải giải quyết rõ chỗ đó. Không phải do không thực hiện được mà phải quay về sửa luật, lâu nay động đến cái gì là chúng ta quay về sửa luật.

ĐBQH Vũ Thị Lưu Mai (Hà Nội): Lý do chậm tiến độ không nằm ở cơ quan lập pháp

Quyết định danh mục trong kế hoạch đầu tư công trung hạn là vấn đề rất lớn. Trong giai đoạn 2016 - 2020, tổng chi NSNN là 8.025.000 tỷ đồng, riêng đầu tư phát triển là 2.000.000 tỷ đồng, chiếm 25%. Việc quyết định danh mục cũng đồng nghĩa với việc quyết định phân bổ 2.000.000 tỷ đồng. Trong tương lai, con số này có thể lớn hơn. Đây là tiền thuế của nhân dân - một khoản vốn rất lớn. Với vị trí là người đại diện cho nhân dân, QH không thể không xem xét nội dung này.

Việc QH quyết định danh mục thể hiện tính thống nhất, tính hợp hiến, hợp pháp. Tại Điều 70 Hiến pháp đã quy định rất rõ quyết định dự toán ngân sách và Điều 19 của Luật Ngân sách Nhà nước cũng quy định tương tự. Xét về bản chất, kế hoạch đầu tư công trung hạn và danh mục kèm theo chính là dự toán cho cả giai đoạn trung hạn, dự toán chi đầu tư phát triển. Nếu giao Chính phủ quyết định danh mục đầu tư công trung hạn đồng nghĩa với việc giao Chính phủ quyết định dự toán trung hạn. Điều này không phù hợp với Hiến pháp, ngược về quy trình, ngược về thẩm quyền, dẫn đến một nghịch lý đó là QH sẽ phải căn cứ vào danh mục mà Chính phủ đã quyết để ban hành dự toán hàng năm.

Xét về tính công khai, minh bạch, đây là yêu cầu căn bản, cũng là nguyên tắc đầu tiên trong phân bổ ngân sách. Chỉ có công khai, minh bạch mới khắc phục được cơ chế xin, cho; giảm được gánh nặng cho các địa phương trong đề xuất dự án.

Nếu QH không quyết định danh mục, đó sẽ là một bước lùi trong phân bổ ngân sách. Trong lịch sử QH những năm gần đây, việc phân bổ kế hoạch đầu tư công, giao vốn cho các dự án, về cơ bản được thực hiện bởi QH và UBTVQH. Điều này thể hiện bằng các Nghị quyết 881, 726, 736, 26, 71 và bây giờ chúng ta cũng không nên tạo ra một tiền lệ khác.

Xét về mặt logic, QH sẽ không thể thông qua tổng mức đầu tư nếu như không biết rằng nguồn tiền rất lớn đó được phân bổ cho mục tiêu nào, cho dự án cụ thể nào. Chính vì vậy, việc trình danh mục là căn cứ để QH xem xét quyết định tổng mức đầu tư.

QH quyết định danh mục có làm giảm đi tính linh hoạt trong điều hành hay không? Danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn không phải danh mục “cứng” mà hoàn toàn có thể điều chỉnh trong trường hợp cần thiết. Điều 75 Luật Đầu tư công hiện hành có quy định rất rõ các trường hợp được điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và đã phân cấp cho UBTVQH, Thủ tướng Chính phủ trong những trường hợp cần thiết. Trên thực tế, 4 năm qua Chính phủ nhiều lần trình UBTVQH điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn. Như vậy, không có việc chúng ta không có căn cứ để điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Việc trình QH có làm chậm tiến độ các dự án hay không? 4 năm qua kể từ khi thực hiện Luật Đầu tư công, các cơ quan của QH đã nhiều lần phải gửi văn bản đôn đốc các cơ quan của Chính phủ để đẩy nhanh tiến độ. Riêng Ủy ban Tài chính - Ngân sách đã không dưới 7 lần gửi văn bản tới các cơ quan của Chính phủ để đẩy nhanh tiến độ.

Về nguyên nhân việc giải ngân chậm, một số dự án chậm tiến độ, qua giám sát thực tế và qua Báo cáo của Chính phủ, tôi nhận thấy nguyên nhân chính là do tổ chức thực hiện, do triển khai giải phóng mặt bằng chậm, do năng lực nhà thầu còn hạn chế. Đến chiều hôm qua chúng tôi kiểm tra lại thông tin và đến giờ phút này nhiều địa phương vốn kế hoạch năm 2019 chưa được giao. Nên lý do chậm tiến độ không nằm ở cơ quan lập pháp. 

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi), UBTVQH xin ý kiến ĐBQH theo 2 phương án:

Phương án 1: UBTVQH và đa số ĐBQH đề nghị quy định: QH quyết định Kế hoạch đầu tư công trung hạn bao gồm tổng mức đầu tư, tiêu chí, danh mục và mức vốn bố trí cho từng dự án chi đầu tư từ ngân sách trung ương theo đúng tinh thần của Hiến pháp.

Phương án 2: Chính phủ và một số ĐBQH đề nghị quy định QH quyết định tổng mức, giao Chính phủ quyết định, điều chỉnh danh mục dự án theo Kế hoạch đầu tư công trung hạn được QH thông qua.

Anh Phương lược ghi; Ảnh: Lâm Hiển

tin cùng chuyên mục

 
  • Sửa Luật để hạn chế tiêu cực trong đấu thầu(17-05-2013)
  • Luật “xa” thực tế vì… phản biện “hình thức”(17-05-2013)
  • Bỏ hình thức di chúc chung của vợ chồng?(17-05-2013)
  • “Khoảng trống” còn lớn trong quy định về người đồng tính(16-05-2013)
  • Bộ TT&TT bị đứng “ngoài cuộc“ trong phạt vi phạm về quảng cáo?(16-05-2013)
  • Lãng phí khó tính hết bằng tiền từ việc xây dựng văn bản(15-05-2013)
  • Thêm cơ hội phục thiện cho người chưa thành niên vi phạm(13-05-2013)
  • Đổi mới Tòa án để đảm bảo quyền tiếp cận công lý(11-05-2013)
  • Quy định về hộ gia đình “làm khó“ người giao dịch dân sự(06-05-2013)
  • Luật chưa phải “cây gậy thần“ ngăn tình trạng mua bán người?(06-05-2013)
  • Mã số công dân: Nhìn từ thành công của châu Âu(04-05-2013)
  • Phụ nữ Việt Nam mơ luật bỏ tù chồng ngoại tình như Hàn Quốc(04-05-2013)
  • Thừa phát lại không được lập vi bằng về bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Lỗ hổng pháp luật trong bảo vệ bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Người đồng tính chỉ được cưới sau khi xác định lại giới tính?(01-05-2013)
  • Miễn trách nhiệm hình sự thế nào để tránh hàm oan, lọt tội?(30-04-2013)
  • Nguồn “đóng“, Luật hình sự “chạy đuổi“ thực tế(26-04-2013)
  • Kêu oan vì được... miễn tội(24-04-2013)
  • “Nguy hiểm”… quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất?(23-04-2013)
  • “Luật HNGĐ phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền con người”(22-04-2013)