Thứ hai, ngày 18/12/2017 03:50:46 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Cấm bán rượu cho người dưới 18 tuổi Tăng cường giám sát và chế tài người thực thi


Cập nhật: 5h45' ngày 05/12/2017


Chính phủ mới ban hành Nghị định 105/2017/NĐ-CP về kinh doanh rượu thay thế Nghị định 94/2012/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1.11, trong đó có quy định cấm bán rượu cho người dưới 18 tuổi. Tuy nhiên, để Nghị định này đi vào cuộc sống, luật sư Phạm Văn Phất, Văn phòng Luật sư An Phát Phạm (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, cần phải tăng cường giám sát và chế tài đối với chính người thực thi pháp luật.

Khó thực hiện

“Quy định cấm bán rượu cho người dưới 18 tuổi nằm trong tổng thể của việc thực thi pháp luật, do vậy chừng nào tổng thể tất cả các quy định khác đều được bảo đảm nghiêm minh thì mới mong thực hiện quy định này đạt kết quả”, Luật sư Phạm Văn Phất, Trưởng Văn phòng luật sư An Phát Phạm (Đoàn luật sư TP Hà Nội) nói.

Nhiều năm qua, tình trạng sử dụng bia rượu của người Việt Nam rất đáng báo động, số lượng vị thành niên sử dụng rượu bia gia tăng với tốc độ chóng mặt và độ tuổi ngày càng trẻ hóa. Kết quả điều tra trên 50 trường của 13 tỉnh/thành phố trên toàn quốc năm 2016 cho thấy, có tới 43.8% học sinh nam trong độ tuổi từ 12 đến 17 tuổi và 37.7% học sinh nữ uống rượu bia. Theo Bộ Y tế, uống bia rượu ảnh ưởng rất lớn đến sức khỏe, nguyên nhân trực tiếp của 30 bệnh, nguyên nhân cấu thành của 200 loại bệnh tật và chấn thương, một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, làm ảnh hưởng tới chất lượng giống nòi người Việt.

Tuy là mặt hàng kinh doanh có điều kiện, nhưng trên thị trường rượu bia được bày bán khá tràn lan. Theo nhận định của Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng, việc sử dụng rượu, bia hiện nay đã đến mức báo động.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, quy định cấm bán rượu cho người dưới 18 tuổi không khả thi. Chị Hoàng Thị Liên, Cầu Giấy, Hà Nội cho rằng, đây là quy định đúng nhưng khó thực hiện được nếu người kinh doanh chạy theo lợi nhuận. Việc xác định độ tuổi cũng rất khó vì không thể kiểm tra giấy tờ tùy thân của người mua. Để phát hiện được hành vi bán rượu cho người dưới 18 tuổi cũng rất phức tạp.  Còn anh Nguyễn Hữu Bình, Long Biên, Hà Nội băn khoăn, quy định này có thể áp dụng phần nào ở các quán bar, quán nhậu chứ khó thực hiện được ở nhiều vùng quê, vùng sâu,  vùng xa khi người dân vẫn tự nấu rượu bán cho hàng xóm xung quanh, những trường hợp như vậy cần xử lý như thế nào? Ngay cả việc giám sát rượu nhập lậu, rượu giả, rượu kém chất lượng vẫn còn chưa quản lý được thì lấy người đâu mà giám sát vấn đề này?

Đồng tình với các ý kiến trên, luật sư Phạm Văn Phất phân tích, người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên, khả năng nhận thức và làm chủ hành vi chưa được toàn diện, do vậy, vấn đề quan trọng nhất là quản lý được người bán rượu bia. Tuy nhiên, chuyện bán rượu không tương đồng với chuyện uống rượu vì có thể không phải mua cho bản thân mà mua hộ, hoặc bản thân trẻ nếu muốn uống có thể nhờ người đủ tuổi mua hộ. Do vậy, vấn đề chủ yếu vẫn là nhận thức của người lớn, mỗi gia đình về tác hại của rượu để giúp con em mình tránh xa. Nếu người dân nhận thức rằng mức độ nguy hiểm của rượu thì bản thân các phụ huynh sẽ tự ý thức được việc bảo vệ con em mình.

Theo luật sư Phất, thói quen, văn hóa là rất quan trọng. Ở các nước phát triển, không cho người dưới 18 tuổi uống rượu và các đồ uống có cồn là văn hóa, nhưng ở Việt Nam lại khác, việc uống rượu là thói quen, phong tục của từng vùng miền. Có trường hợp bé mới 1 - 2 tuổi, ông bố đã cho con uống thử rồi. “Như vậy, một khi trẻ có điều kiện tiếp cận với rượu thì việc ngăn cấm mà không đi kèm với nhận thức thì không thể ngăn cấm được” - ông Phất nhấn mạnh.


Theo quy định, việc bán rượu cho người dưới 18 tuổi bị cấm
Ảnh: Hữu Khoa

Người bán không thể vô can

Ngoài vấn đề về thói quen, nhận thức luật sư Phất cho rằng, tình trạng thực thi pháp luật nói chung ở Việt Nam đang lỏng lẻo. Để tăng tính nghiêm minh, dứt khoát phải tăng cường giám sát và chế tài đối với chính người thực thi pháp luật chứ không nên đẩy mức phạt người bán rượu cho trẻ dưới 18 tuổi lên cao hơn. Mức xử phạt chỉ là một yếu tố, nếu đẩy lên cao sẽ dẫn tới “lợi bất cập hại” ở chỗ quy định chưa đi vào cuộc sống, chưa phạt được ai thì không thể biết được mức phạt đó có phù hợp hay không. “Chừng nào phạt được rất nhiều người ở mức phạt đó mà họ vẫn tái vi phạm khi đó mới tính đến chuyện nâng mức phạt lên, nếu không sẽ dẫn tới tình trạng tiêu cực trong việc xử phạt”, luật sư Phất nói. Chuyện giám sát và chế tài ở đây không chỉ là đối với người bán mà còn phải ở chính người thực thi pháp luật. Chẳng hạn, khi được giao quản lý một địa bàn, người thực thi pháp luật có thẩm quyền xử phạt người vi phạm, đồng thời người dân cũng có giám sát việc xử phạt đó. Nếu có tình trạng xảy ra mà không xử phạt hoặc xử phạt không đúng quy định thì người thực thi pháp luật phải chịu chế tài về hành chính, kỷ luật và có thể buộc bị thôi việc.

 Có một thực trạng là hiện nay việc phân công nhiệm vụ thực thi pháp luật rất chồng chéo trong quản lý, cho nên khi không thực hiện được cũng không quy được trách nhiệm cụ thể cho tổ chức hay cá nhân nào. Do đó, cần có một đầu mối chính chịu trách nhiệm về vấn đề này. Luật sư Phất đề xuất, công an xã là lực lượng sâu sát nhất nên đầu mối chính có thể giao cho họ để thực hiện trách nhiệm trực tiếp về việc giám sát và xử phạt. Nếu công an xã không làm tròn trách nhiệm thì chính họ phải chịu phạt. Các lực lượng khác như quản lý thị trường, lực lượng cơ động có thể đi kiểm tra đột xuất hàng ngày hay kiểm tra theo đợt. Đặc biệt, không thể thiếu giám sát của người dân, các tổ chức đoàn thanh niên, hội phụ nữ, tổ chức chăm sóc giáo dục trẻ em. “Nghiêm hay không nghiêm là ở người thực thi, và ở cơ chế pháp luật” luật sư Phất nói.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng cũng khẳng định, quy định là cần thiết, bởi nếu không có quy định thì người bán sẽ thoải mái bán vì lợi nhuận. Dù khó thực hiện nhưng cũng phải làm, phải biến cái không khả thi thành khả thi. Đối với người dưới 18 tuổi, đây là lời nhắc nhở. Còn đối với người bán, sẽ bị giám sát của xã hội và là căn cứ để cơ quan chức năng xử lý khi phát hiện. “Một nhà hàng, quán nhậu mà để các cháu thanh niên, thiếu niên tụ tập uống rượu thì không thể nói không có bằng chứng và người bán không thể vô can”, ông Hùng nói. 

Tuệ Anh

tin cùng chuyên mục