Thứ hai, ngày 21/10/2019 01:52:14 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Bộ Xây dựng


Cập nhật: 4h38' ngày 05/06/2019


 19:00 | 04/06/2019

Chiều nay, ngay sau kết thúc phần trả lời chất vấn nhóm vấn đề thứ nhất đối với Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm, QH tiến hành chất vấn nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực xây dựng: Công tác lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực hiện các dự án đầu tư xây dựng công trình. Quản lý thị trường bất động sản, xử lý bất cập trong quản lý nhà chung cư, căn hộ du lịch (condotel), văn phòng kết hợp lưu trú (officetel), biệt thự du lịch (resort villa). Về công tác quy hoạch và quản lý trật tự xây dựng đô thị; việc di dời trụ sở bộ, ngành khỏi nội đô thành phố.

 Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà trực tiếp trả lời chất vấn trước QH.

Trong quá trình trả lời chất vấn, Bộ trưởng các Bộ: Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Tư pháp; Tổng Thanh tra Chính phủ, Tổng Kiểm toán Nhà nước cùng tham gia trả lời chất vấn, giải trình về những vấn đề có liên quan.

Kết thúc ngày đầu tiên của Phiên chất vấn, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết, sáng mai, 5.6, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà sẽ tiếp tục trả lời chất vấn của các ĐBQH, và Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng sẽ tham gia giải trình làm rõ những nội dung thuộc lĩnh vực xây dựng. 

Theo chương trình, phần chất vấn đối với nhóm vấn đề thứ hai sẽ tiếp tục đến 8 giờ 50 phút. Sau đó, Chủ tịch QH phát biểu kết thúc nhóm vấn đề thứ hai.

Có nguyên nhân từ cán bộ thực hiện, có hiện tượng “bôi trơn”

Quan tâm đến các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước, ĐBQH Bùi Văn Phương (Ninh Bình) nhận thấy, các công trình này thường “có giá thành cao hơn nhiều, thậm chí cao hơn nhiều lần so với công trình xây dựng tương tự do tư nhân thực hiện”. Phải chăng việc chậm sửa đổi bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn, đơn giá xây dựng là kẽ hở cho lãng phí, tiêu cực, tham nhũng trong xây dựng? ĐB Phương đề nghị Bộ trưởng cho biết bao giờ sửa đổi bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn và đơn giá xây dựng?

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho biết, đây là tình trạng có thực trong thực tiễn, nguyên nhân do đã làm xong chưa sửa đổi kịp thời định mức xây dựng. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục đánh giá các đơn giá, trong đó hiện đã loại bỏ, sửa đổi khoảng trên 2.000 đơn giá. Bộ trưởng tin rằng, “việc áp dụng định mức giá mới sẽ giúp giá thành xây dựng sử dụng vốn nhà nước giảm xuống. Năm 2021 bắt đầu thực hiện phương pháp định giá mới, đáp ứng nhu cầu thị trường và hội nhập quốc tế”. 

Ngoài ra, theo Bộ trưởng, với các công trình tư nhân, “nói thật người ta quản lý chặt chẽ hơn, tiếp cận trực tiếp với cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng, và tiết kiệm chi phí chung nên giá thành xây dựng thấp hơn”. “Chúng tôi sẽ kiểm soát tốt hơn để có giá thành hợp lý, đúng, đủ chi phí”, Bộ trưởng khẳng định. 

Ở không ít dự án, việc thực hiện trình tự, thủ tục, quy chuẩn, tiêu chuẩn theo quy định pháp luật trong công tác lập, thẩm định, nghiệm thu công trình còn vi phạm, gây thất thoát vốn ở một số khâu có nguyên nhân chủ quan từ ý chí chủ thầu theo nguyên tắc “chuyên môn càng sâu, vi phạm càng tinh vi”, “chi phí cho việc càng cao thì việc phê duyệt càng thuận lợi”. Tùy thuộc vào tính chất dự án, nguồn gốc dự án khác nhau thì tồn tại tỷ lệ phần trăm tương ứng cho chủ đầu tư. Dẫn ra thực trạng này, ĐBQH Mai Sỹ Diến (Thanh Hóa) nêu rõ: Những vi phạm nêu trên chủ yếu do Kiểm toán nhà nước phát hiện, có kiến nghị xử lý. Bộ trưởng đã có chỉ đạo gì với thanh tra chuyên ngành để thanh tra xử lý, chủ động ngăn chặn những vi phạm nêu trên? 

Trả lời chất vấn này, Bộ trưởng cho biết, trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự toán có nguyên nhân từ cán bộ thực hiện, có hiện tượng “bôi trơn”. Trong thực hiện có thể có tình trạng này, nếu phát hiện sẽ xử lý nghiêm túc về trách nhiệm công vụ, vi phạm hành chính, nếu phát hiện vi phạm hình sự sẽ xử lý theo quy định pháp luật hình sự. Chúng tôi sẽ tiến hành thanh tra xây dựng để thanh tra một số công trình riêng, qua đó phát hiện, ngăn chặn vi phạm này. 

Thừa nhà trung cao cấp - thiếu gay gắt nhà ở xã hội

Hiện nay, nguồn cung của loại hình bất động sản như nhà ở thương mại giá thấp, nhà ở cho người dân, đặc biệt là nhà ở xã hội giá rẻ rất thiếu trong khi nhu cầu nhà ở xã hội này rất lớn. Bộ trưởng cho biết, có chính sách đột phá gì để tăng nguồn cung cho loại hình bất động sản này - ĐBQH Nguyễn Văn Dành (Bình Dương) chất vấn. 

Theo Bộ trưởng Phạm Hồng Hà, tồn tại của thị trường bất động sản do một số quy định thể chế chưa đồng bộ, mâu thuẫn giữa pháp luật bất động sản với pháp luật khác, như giải phóng mặt bằng, quy định loại hình bất động sản mới… Cùng với đó, cơ cấu sản phẩm của bất động sản tuy chuyển dịch tích cực nhưng chưa cân đối với nhu cầu thị trường. Một số phân khúc trung - cao cấp và các sản phẩm du lịch đã dư thừa nhưng lại thiếu gay gắt nhà ở xã hội, nhà thương mại giá thấp. Hiện nhà ở xã hội mới có 4,8 triệu m2 so với 12,5 triệu m2 đến năm 2020. Do thiếu nguồn vốn cho vay nên hiện còn 226 dự án nhà ở xã hội còn còn chậm tiến độ.

Nguồn lực tài chính cho thị trường bất động sản còn thấp chủ yếu dùng vốn tín dụng ngân hàng và ứng trước của khách hàng, chủ đầu tư chỉ khoảng 15%, hiện chưa có nguồn vốn dài hạn, ổn định cho thị trường. Hiện chưa có ngân hàng tiết kiệm nhà ở, quỹ về nhà, chưa hình thành thị trường tài chính thứ cấp cho bất động sản. Dư nợ tín dụng bất động sản đến quý III.2018 chiếm 8% dư nợ tín dụng, vẫn là ngưỡng an toàn nhưng cơ bản tập trung nhà đầu tư lớn và một số phân khúc bất động sản có nhiều rủi ro. Tình hình thị trường bất động sản có dấu hiệu không minh bạch, như đảo nợ. Chính sách thuế chưa khuyết khích, thu hút nguồn lực cho bất động sản, chưa hạn chế tình trạng đầu cơ bất động sản. Hiện tình trạng phát triển nhà ở xã hội rất chậm.

Những hạn chế nêu trên, theo Bộ trưởng, gây ra rủi ro cho hoạt động thương mại trong thị trường bất động sản. 

Bộ Xây dựng cho rằng, hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, kiểm soát thị trường chưa được chặt chẽ, nguồn lực cho bất động sản còn thấp, tổ chức bộ máy quản lý còn chưa kịp thời, tính minh bạch trong thị trường bất động sản chưa đảm bảo. Hiện đã có nghị định của Chính phủ xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường nhà ở, nhưng “thực hiện rất chậm”. Hiện hệ thống thông tin thiếu nhiều, chưa đồng bộ.

Các địa phương chưa quan tâm nhiều đến kiểm soát thị trường bất động sản, chưa kiểm soát cung cầu thị trường bất động sản; phê duyệt nhiều dự án không phù hợp với thị trường, chủ yếu là phân khúc cao cấp chưa phù hợp với kế hoạch phát triển nhà ở. Công tác thanh tra, kiểm tra thị trường bất động sản chưa được thực hiện thường xuyên. 

Để đảm bảo thị trưởng bất động sản phát triển lành mạnh, Bộ trưởng nêu rõ, cần tiếp hoàn thiện thể chế, đảm bảo đồng bộ pháp luật liên quan đến thị trường bất động sản từ quy hoạch, đất đai, thuế, cơ chế tài chính, đầu tư xây dựng. Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về bất động sản. Tập trung đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà thương mại quy mô nhỏ và vừa.  

Về nguyên nhân chậm phát triển nhà ở xã hội, Bộ trưởng cũng cho biết, do nhiều yếu tố, trong đó có nguyên nhân nhiều địa phương chưa quan tâm hỗ trợ đến quy hoạch quỹ đất cho nhà ở xã hội. Ngoài ra, do thiếu nguồn vốn hỗ trợ lãi suất để cho vay phục vụ nhà ở xã hội. Mặc dù, Chính phủ, QH đã quan tâm nhưng cho đến thời điểm này đã bố trí hơn 3 nghìn tỷ đồng/9 nghìn tỷ đồng yêu cầu. 

“Thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tham mưu Chính phủ để giải quyết căn bản về nhà ở xã hội. Cùng với đó, nghiên cứu, bổ sung các giải pháp, khuyến khích các doanh nghiệp tham gia xây nhà ở xã hội”, Bộ trưởng nói. 

Khâu tổ chức thực hiện còn yếu

Trả lời chất vấn của ĐBQH Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng) về tình hình phát triển đô thị còn nhiều hạn chế, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho biết, nguyên nhân của tình trạng này trước hết do trong thời gian qua, quản lý từ khi xây dựng đến khi thực thi quy hoạch nhưng chất lượng còn quy hoạch còn hạn chế. Cụ thể gồm chất lượng thấp, trong một số quy hoạch dự báo chưa đúng tốc độ, khả năng tăng trưởng dân số, dẫn đến tính toán sai về cấu trúc không gian, cũng như chỉ tiêu về hạ tầng, các chỉ tiêu khác. Điều này dẫn đến dự án đầu tư thiếu căn cứ thực hiện.

Nguyên nhân thứ hai, theo Bộ trưởng, chất lượng quy hoạch còn thấp, dẫn đến còn thiếu một số điều kiện cụ thể để thực hiện quy hoạch. Ví dụ như nguồn lực để thực hiện hạ tầng đồng bộ với các công trình khác, nguồn lực để giải phóng mặt bằng vốn rất phức tạp. Ngoài ra, chất lượng quy hoạch thấp cũng do hệ thống định mức, quy chuẩn, đơn giá, định mức kỹ thuật xây dựng còn thiếu nên trong tính toán xây dựng quy hoạch có thiếu sót. 

Bộ trưởng cũng thừa nhận, trong tổ chức thực hiện cũng còn yếu, thể hiện qua chậm xây dựng, kế hoạch thực hiện các quy hoạch còn sơ sài; vấn đề công khai quy hoạch, quản lý thực hiện quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc… còn hạn chế. Các cơ quan quản lý nhà nước ở các địa phương tuy có rất cố gắng nhưng còn hạn chế trong kiểm soát trật tự xây dựng đô thị. Do vậy, có tình trạng xây dựng nhà cao tầng trong nội đô, xây dựng một số khu đô thị không đi kèm quy hoạch hạ tầng và hạ tầng xã hội. Khi giải phóng mặt bằng không triệt để thực hiện quy định về điều kiện xây dựng với những nhà còn lại nên để tồn tại tình trạng nhà siêu mỏng, siêu méo ngay các đô thị.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà trả lời chất vấn Ảnh: Quang Khánh

Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cũng nêu rõ, Bộ Xây dựng có trách nhiệm tham mưu hoàn thiện hệ thống thể chế, quy định pháp luật có lúc chưa kịp thời. Việc đánh giá thực thi pháp luật ở địa phương chưa nghiêm túc, có những nội dung thực tế đã có nhưng chưa kịp thời phát hiện, kịp thời bổ sung quy định xử lý. Bộ Xây dựng có trách nhiệm trong việc chưa thực sự phối hợp quản lý; đôn đốc, hướng dẫn cho địa phương. Bộ Xây dựng cũng có trách nhiệm với tình trạng chậm thực hiện một số nội dung giao cho Bộ Xây dựng như thẩm định dự án, xây dựng quy chuẩn, tiểu chuẩn đánh giá. “Trong đội ngũ cán bộ của chúng tôi có bộ phận chưa nêu cao tinh thần trách nhiệm phục vụ nhân dân. Chúng tôi xin nhận trách nhiệm về vấn đề này”, Bộ trưởng nói. 

Về giải pháp trong thời gian tới, Bộ trưởng xác định: Thứ nhất, nâng cao chất lượng quy hoach bảo đảm tính khải thi của quy hoạch. Thứ hai, kiểm soát thực hiện dự án đầu tư đúng quy hoạch. Thứ ba, tăng cường tuyên truyền, công bố về quy định pháp luật, quy hoạch để người dân biết và tiến hành giám sát. Thứ tư, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm trong lĩnh vực này. 

“Tôi cũng như các cử tri, nhân dân cũng rất muốn sớm hạn chế những hiện tượng tiêu cực trong xây dựng đô thị. Nhưng tôi tin, tới đây, khi tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường quản lý nhà nước, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, các cơ quan, bộ ngành trong quản lý, nhận được sự đồng tình, ủng hộ của người dân, thì hạn chế trong thực hiện xây dựng đô thị sẽ chuyển biến theo hướng kiểm soát ngày càng hiệu quả”, Bộ trưởng khẳng định. 

Nhiều trường hợp nhắc nhở nhưng cố tình vi phạm

Trả lời chất vấn ĐBQH Nguyễn Thanh Hồng (Bình Dương) về những vi phạm trật tự xây dựng còn khá phổ biến, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho biết, về trật tự xây dựng, pháp luật đã tương đối đầy đủ. Về quản lý trật tự xây dựng, chúng ta có nhiều cố gắng để giám sát, quản lý, hạn chế tình trạng vi phạm trật tự xây dựng, tuy nhiên đã có chuyển biến theo chiều hướng vi phạm giảm dần, nhất là hành vi xây dựng sai phép, không phép. Tuy nhiên, vẫn còn ở mức cao, gây lệch lạc trong hoạt động xây dựng, và bức xúc của cử tri. 

Bộ trưởng cũng cho biết, tồn tại là quy định quản lý “tuy rằng cơ bản đủ, nhưng một số nội dung còn bất cập, quy trình còn phức tạp, thiếu khả thi, chưa đồng bộ”. Số lượng vi phạm trật tự xây dựng đã giảm qua từng năm. Nguyên nhân do một số địa phương chưa quan tâm đúng mức, mô hình thanh tra xây dựng chưa hợp lý. Một bộ phận thanh tra chưa đáp ứng yêu cầu về năng lực, nhiều bộ phận chậm phát hiện nhưng xử lý chưa kịp thời, chưa kiên quyết, triệt để… Ý thức chấp hành pháp luật một số tổ chức, doanh nghiệp người dân chưa tốt. Nhiều trường hợp nhắc nhở nhưng cố tình vi phạm.

Giải pháp xử lý vi phạm hành chính, vi phạm trật tự xây dựng, tổ chức mô hình thanh tra đô thị phù hợp hơn trong thực hiện, hiện có hai cấp thanh tra ở đô thị của bộ và sở, hiện nay đang thí điểm mô hình quản lý trật tự xây dựng ở các quận, từ đó có đánh giá và rút ra kinh nghiệm.

Về trách nhiệm của Bộ Xây dựng với TP Hà Nội về vi phạm xảy ra ở công trình nhà 8B Lê Trực và chung cư HH Linh Đàm, Bộ trưởng cho biết: Hai vụ việc này thuộc trách nhiệm xử lý của Hà Nội, và theo thông tin được biết “đang thực hiện cưỡng chế, phá dỡ vi phạm theo giấy phép”. “Phá dỡ theo chiều ngang thì làm rồi, nhưng theo chiều dọc thì liên quan đến kết cấu, tính khả năng, chịu đựng của công trình, thì nếu cần Bộ sẽ có giúp đỡ với Hà Nội đưa ra phương án phá dỡ tốt hơn, còn chung cư HH Linh Đàm vi phạm có rồi, trách nhiệm xử lý của Hà Nội không phải của Bộ Xây dựng”, Bộ trưởng nói.

Chưa đồng tình với trả lời của Bộ trưởng, ĐB Nguyễn Thanh Hồng nhận thấy “sự lúng túng” của Bộ, vì Bộ có nói nếu Hà Nội yêu cầu thì mới phối hợp - đó là chưa đúng với vị trí của cơ quan quản lý nhà nước. Hay, vấn đề chung cư HH Linh Đàm đã có sai phạm rồi thì xử lý. Vậy bao giờ xử lý được vi phạm đấy - ĐB Nguyễn Thanh Hồng hỏi?

Trả lời chất vấn của ĐBQH Lý Tiết Hạnh (Bình Định) về tình hình bất động sản như condotel, officetel, Bộ trưởng cho biết, Bộ Xây dựng có trách nhiệm sửa đổi tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến loại hình mới này và “trong năm 2019 là xong”. Liên quan đến trách nhiệm xây dựng quy chế vận hành, Bộ trưởng cho biết, “sẽ làm xong trong năm 2019”. Bộ Tài nguyên và Môi trường có hướng dẫn về chế độ sử dụng đất với các công trình xây dựng condotel. 

Về quy chuẩn, tiêu chuẩn mà ĐBQH Lê Thanh Vân (Cà Mau) chất vấn Bộ trưởng, Bộ trưởng khẳng định, đây là căn cứ rất quan trọng cùng với định mức, quy hoạch quyết định hiệu quả đầu tư phát triển đô thị. Chúng ta đã dần dần hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Với sự tiến bộ nhanh của khoa học công nghệ, thì quy chuẩn, tiêu chuẩn có bộc lộ về hạn chế như còn phân tán ở nhiều quy chuẩn khác nhau, nội dung trùng lặp do nhiều bộ, ban ngành quy định. Một số quy định đã lạc hậu chậm được sửa đổi bổ sung, một số quy định kiểm soát dân số, hạ tầng chưa được cập nhật bổ sung và còn tùy tiện ở dự án đầu tư… 

Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án hoàn thiện bổ sung hệ thống tiêu chuẩn quy chuẩn và đến năm 2021 sẽ có hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn mới. Trong quá trình hoàn thiện Đề án này thì vẫn cần sửa đổi ngay những tiêu chuẩn đang lạc hậu trong năm 2019 như quy chuẩn quy hoạch đô thị, nhà ở, công trình dân dụng, cơ sở hạ tầng, phòng cháy, chưa cháy. Chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát các quy chuẩn nữa

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng cho biết, hiện nay Bộ đang phối hợp với Hà Nội trong dự án 8B Lê Trực, đôn đốc, phối hợp với Hà Nội để đánh giá kết cấu. “Chúng tôi đã chủ động phối hợp với Hà Nội, Hà Nội còn yêu cầu gì phối hợp xử lý…”, Bộ trưởng nói. 

“Chúng tôi nhận thức rõ trách nhiệm của mình…”

Phát biểu mở đầu phần trả lời chất vấn của mình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà nêu rõ, trong những năm qua và đầu nhiệm kỳ khóa XIV đến nay, Bộ Xây dựng, các bộ phận xây dựng chuyên ngành đã luôn nỗ lực, cố gắng và đạt được nhiều kết quả quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về xây dựng, cố gắng, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và an sinh xã hội.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà thừa nhận “còn một số hạn chế, tồn tại”. “Chúng tôi nhận thức rõ trách nhiệm của mình về những hạn chế, tồn tại này, đã và đang thực hiện kế hoạch nâng cao chất lượng hoạt động và sớm khắc phục các hạn chế tồn tại của toàn ngành và của Bộ Xây dựng”, Bộ trưởng nói. 

Bộ đã có hai báo cáo gửi các ĐBQH, Báo cáo số 50 ngày 19.4.2019 về tình hình thực hiện Nghị quyết số 113 ngày 27.11.2015 của QH Khóa XIII về hoạt động giám sát chuyên đề chất vấn đối với nội dung liên quan thuộc phạm vi trách nhiệm của Bộ từ tháng 12.2015 đến tháng 3.2019 và Báo cáo số 70 ngày 31.5.2019 về một số nội dung bổ sung về các nhóm vấn đề chất vấn thuộc lĩnh vực xây dựng tại Kỳ họp thứ Bảy, QH Khóa XIV. 


Ảnh: Quang Khánh
A. Phương - H. Ngọc - H. An - P. Thủy

tin cùng chuyên mục