Thứ tư, ngày 22/01/2020 09:36:49 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em Làm những điều tốt nhất cho trẻ em, vì trẻ em


Cập nhật: 6h29' ngày 08/12/2019


 07:59 | 07/12/2019

Tại Phiên họp thứ 2 Đoàn giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em, ba đoàn công tác đã chỉ ra sự buông lỏng hoặc chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong quản lý nhà nước đối với trẻ em tại một vài địa bàn. Một số thành viên nhận định, môi trường gia đình, nhà trường phải là môi trường đầu tiên bảo đảm sự an toàn cho trẻ. Bên cạnh đó cần gắn xây dựng nông thôn mới, thành phố thông minh với xây dựng các chỉ số an toàn cho trẻ em. Như Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga - Phó Trưởng đoàn Thường trực Đoàn giám sát nhấn mạnh, chúng ta phải làm những điều tốt nhất cho trẻ em, vì trẻ em.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu phát biểu tại phiên họp Ảnh: H. Ngọc

Báo cáo của Đoàn giám sát phải đánh giá khách quan về tình hình xâm hại trẻ em diễn ra ở tất cả các tỉnh, thành phố trên cả nước. Chúng ta phải đánh giá được tình hình trẻ em nói chung, tình hình xâm hại trẻ em nói riêng, các hình thức xâm hại trẻ em, đối tượng trẻ em bị xâm hại. Đánh giá tính chất, mức độ, diễn biến tình hình và hậu quả nghiêm trọng xảy ra đối với trẻ em như thế nào; trong đó có nêu được những vụ nổi cộm mà chúng ta nắm được trong thời gian vừa qua; phân tích các vụ việc này và làm việc với cơ quan chuyên môn để đưa ra kiến nghị.

Đối với việc thực hiện chính sách pháp luật, nhất là công tác chỉ đạo, ban hành văn bản hướng dẫn phải căn cứ trên cơ sở các báo cáo của bộ, ngành, địa phương, Chính phủ, từ đó Đoàn giám sát sẽ thống kê lại xem đã làm được bao nhiêu văn bản, để rút ra nhận định trong chỉ đạo đã quan tâm đầy đủ, sâu sắc chưa, bám sát vào tinh thần chính sách, pháp luật của Trung ương trong công tác này chưa. Các chế tài có còn thiếu nghiêm khắc trong xử phạt hành chính, hình sự không? Phải đánh giá tương đối cụ thể.

Về tổ chức thực hiện, cần làm rõ vai trò chủ thể của Nhà nước, gia đình, nhà trường, xã hội, đoàn thể và các tổ chức chính trị. Đánh giá riêng từng chủ thể; rút ra nguyên nhân khách quan, chủ quan nhưng phải là nguyên nhân chính, cơ bản. Ví dụ như vấn đề việc làm, công tác quản lý nhà nước, nhận thức...

Chúng ta cần rút ra các bài học kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo, công tác quản lý, kiểm tra, xử lý, giáo dục, phối hợp, vận động và vai trò của cộng đồng ra sao. Đưa ra những mô hình hay, cách làm tốt, hiệu quả và áp dụng được ở các địa phương, mang lại hiệu ứng tốt. Đặc biệt, Báo cáo giám sát phải có địa chỉ rõ ràng, trách nhiệm thuộc về ai, cơ quan nào, tỉnh nào, địa phương nào.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu

Có sự buông lỏng trong quản lý nhà nước

17 tỉnh, thành phố là con số mà ba đoàn công tác của Quốc hội về giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em đã làm việc trong thời gian qua. Ghi nhận thực tế cho thấy, so với giai đoạn 2011 - 2015, chính quyền các địa phương đã quan tâm hơn đến công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em, trong đó có phòng chống xâm hại trẻ em. Việc xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em đã được UBND các cấp quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, theo các thành viên Đoàn công tác số 2, gia đình và nhà trường mới là môi trường đầu tiên, quyết định sự an toàn của trẻ em. Bởi lẽ, tỷ lệ người thân thích, ruột thịt, người có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục trẻ em lại chính là người xâm hại các em đang chiếm tỷ lệ lớn. Trong đó có nhiều vụ việc đặc biệt nghiêm trọng như bố đẻ hiếp dâm con gái; ông nội hiếp dâm cháu gái. Tại một số tỉnh vùng cao, còn tình trạng nam giới uống rượu say, mất kiểm soát hành vi, tiềm ẩn nguy cơ về bạo lực gia đình và xâm hại trẻ em. Trong nhà trường, nhiều vụ xâm hại trẻ em như thầy giáo xâm hại tình dục nhiều học sinh nam trong thời gian dài, cô giáo mầm non hành hung trẻ, các vụ bạo lực học đường...

Cũng qua giám sát, có một thực tế đáng buồn mà Đoàn công tác số 1 chỉ ra là, có một số địa phương chưa tổ chức các cuộc thanh tra, giám sát chuyên đề về phòng, chống xâm hại trẻ em. Hầu hết các địa phương chưa ban hành kế hoạch triển khai thi hành Luật Trẻ em theo quy định, rất ít địa phương ban hành văn bản chuyên biệt về phòng, chống xâm hại trẻ em mà chủ yếu lồng ghép với chương trình bảo vệ, chăm sóc trẻ em nói chung. Rõ ràng, chúng ta đang có sự buông lỏng hoặc chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong quản lý nhà nước đối với trẻ em tại một số địa bàn. Có trường hợp, trẻ em bị xâm hại một thời gian dài mà chính quyền không biết, các cơ quan có trách nhiệm không biết. Nhiều vụ việc xâm hại trẻ em xảy ra ngay tại địa phương, nhưng cơ quan có trách nhiệm chậm lên tiếng, đề nghị, xử lý. Việc hỗ trợ, can thiệp đối với trẻ em bị xâm hại trong một số trường hợp chưa kịp thời. Và chính cán bộ làm công tác phòng, chống xâm hại trẻ em còn hạn chế về nghiệp vụ, kinh nghiệm, thiếu hiểu biết về tâm lý lứa tuổi trẻ em nhưng lại ít được tập huấn, đào tạo.

Tại các địa phương mà Đoàn công tác số 3 làm việc, vấn đề đáng lưu ý lại là công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Thừa nhận của đa số lãnh đạo tỉnh là mới tập trung tuyên truyền các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Trẻ em, Luật Hôn nhân gia đình và các văn bản liên quan mà chưa chú trọng đến tuyên truyền về kiến thức, kỹ năng phòng, chống xâm hại trẻ em; về giới tính, sức khỏe sinh sản cho trẻ em.

Xây dựng các chỉ số an toàn

Bên cạnh những mảng “màu tối” mà 3 đoàn công tác chỉ ra, các thành viên Đoàn giám sát cho rằng, chúng ta cũng có những cách làm hay, mô hình tốt về phòng, chống xâm hại trẻ em. Điển hình như tại các địa phương mà Đoàn công tác số 1 làm việc, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà cho biết, tỉnh Bắc Giang đã dành sự quan tâm cho công tác này bằng cách ban hành một chỉ thị riêng về phòng, chống xâm hại trẻ em. Hay như tại Hải Phòng đã tổ chức diễn đàn trực tiếp nghe trẻ em nói... Đồng thời qua giám sát cũng giúp phát hiện ra nhiều vấn đề mới, đặc thù của từng địa phương liên quan đến công tác phòng, chống xâm hại trẻ em như tỉnh Quảng Ninh nơi có nhiều tụ điểm du lịch, karaoke đang có sự tham gia của lao động là trẻ em.

Phân tích sâu thêm, các thành viên Đoàn giám sát cũng cho biết, gia đình nào thiếu vắng sự quan tâm, nhất là khi người mẹ đi làm ăn xa, xuất khẩu lao động, gia đình di cư... thì gia đình đó khả năng trẻ em bị xâm hại cao hơn. Sự lưu tâm của các tỉnh, thành phố đối với bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cũng chưa được chú trọng. Chúng ta đều cần đặt ra những vấn đề này để đề xuất những giải pháp sát sườn cho công tác phòng, chống xâm hại trẻ em. Đơn cử như giải quyết việc làm tại chỗ, bố trí khu vui chơi cho trẻ em theo đúng Luật Quy hoạch, Luật Kiến trúc. Chỉ ra thực trạng ngay tại huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội, cả huyện không có nổi một khu vui chơi cho trẻ em, điều này phần nào cho thấy chúng ta đã thực sự quan tâm, tạo lập môi trường sống an toàn cho trẻ em hay chưa?

Một số thành viên Đoàn giám sát đề xuất quan điểm gắn xây dựng nông thôn mới, thành phố thông minh với xây dựng các chỉ số an toàn cho trẻ em, như ở nông thôn cần có đèn điện chiếu sáng cho tất cả các đoạn đường; xây dựng các chỉ báo khu vực không an toàn hay xác định điểm nào cần có đường dây nóng. Chăm sóc và bảo vệ trẻ em phần lớn dựa vào cộng đồng và chỉ có sức mạnh cộng đồng mới giải quyết được vấn đề này, các thành viên Đoàn giám sát nhấn mạnh.

Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà kiến nghị, nên tổ chức thêm các hội thảo chuyên sâu, qua đó xây dựng Báo cáo của Đoàn giám sát toàn diện, khách quan hơn. Ví dụ, có hay không có khoảng trống pháp lý trong lĩnh vực giám định tư pháp? Dẫn chứng câu chuyện một bà mẹ đưa con bị xâm hại đi giám định tư pháp từ 4 giờ chiều đến 12 giờ đêm vẫn chưa xong, vậy vướng mắc ở đây là gì?

Chưa bao giờ việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em lại có dịp được bàn sâu và kỹ đến như vậy. Đây là cơ hội để đưa ra giải pháp cho tương lai. Vì vậy cần “đào xới” sâu hơn, một chủ tịch huyện không quan tâm, không nắm bắt được tình hình xâm hại trẻ em trên địa bàn huyện mình thế nào thì làm sao chỉ đạo thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống được?

Ghi nhận ý kiến xác đáng của các thành viên Đoàn giám sát, Phó Trưởng đoàn Thường trực Đoàn giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cũng kiến nghị Đoàn giám sát nên tổ chức 5 hội thảo hoặc tọa đàm chuyên đề. Cụ thể, chuyên đề thứ nhất: Giải pháp phòng, chống xâm hại tình dục; chuyên đề thứ hai: Công tác tư pháp trong phòng, chống xâm hại trẻ em; chuyên đề thứ ba: Phòng, chống xâm hại trẻ em trong gia đình, người thân, người quen; chuyên đề thứ tư: Phòng, chống xâm hại trẻ em ở các cơ sở giáo dục; chuyên đề thứ năm: Phòng, chống xâm hại trẻ em trên môi trường mạng.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga nhấn mạnh, chúng ta sẽ và phải làm những điều tốt nhất cho trẻ em, vì trẻ em.

Anh Thảo

tin cùng chuyên mục