Thứ sáu, ngày 17/08/2018 12:30:51 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Trọng trách và nỗi niềm của nhà giáo


Cập nhật: 4h54' ngày 08/08/2018


08:42 | 07/08/2018
Chiều 8.8 tới, UBTVQH sẽ cho ý kiến về một số vấn đề lớn còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Giáo dục (sửa đổi), trong đó, một nội dung quan trọng, đang được hơn 1,3 triệu giáo viên trong cả nước trông đợi là chính sách đối với nhà giáo sẽ được thể hiện trong dự luật này như thế nào. Chính sách ấy, không chỉ là việc xác nhận và luật hóa vị thế của nhà giáo mà hơn hết là phải tạo ra hành lang pháp lý để họ có thể toàn tâm, toàn ý thực hiện sứ mệnh “trồng người”.

Bất cập lớn nhất

 Chúng ta đang khuyến khích nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học trong nhà trường. Giả sử một giảng viên có công trình nghiên cứu có thể thương mại hóa được. Các công ty đề nghị góp vốn, đầu tư cho giảng viên đó lập công ty để thương mại hóa, phát triển nghiên cứu khoa học. Nhưng giảng viên theo quy định của luật là viên chức thì có quyền thành lập doanh nghiệp không? Có quyền tham gia góp vốn với doanh nghiệp không? Có quyền làm trong doanh nghiệp không? Đây là vấn đề tôi đi tiếp xúc cử tri thì thấy các thầy giáo, cô giáo thắc mắc rất nhiều. Dự án Luật Giáo dục (sửa đổi) nên đề cập vấn đề này. Chúng ta nên khuyến khích bằng một cơ chế pháp lý chính thức, rõ ràng.

ĐBQH Nguyễn Việt Dũng (TP Hồ Chí Minh)

Một trong những quan điểm nổi bật, nhất quán được thể hiện trong chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước nhiều năm qua là “phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu”, trong đó, xác định “nhà giáo giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục”. Dẫu vậy, so với yêu cầu, đòi hỏi của giai đoạn mới, chất lượng đội ngũ nhà giáo cũng đang đứng trước nhiều thách thức, đòi hỏi phải có những chính sách mới, căn cơ hơn để phát triển toàn diện cả về năng lực, chất lượng của đội ngũ nhà giáo.

Và bất cập lớn nhất chính là vị thế của nhà giáo chưa được xác nhận, chưa được quy định rõ ràng trong Luật và chưa tương xứng với trọng trách, sứ mệnh thiêng liêng của nhà giáo. 3 đạo luật quan trọng trong hệ thống luật về giáo dục gồm Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp đều mới chỉ dừng lại ở việc quy định chung chung, mang tính nguyên tắc, chưa rõ tính đặc thù của nghề giáo.

Nhà giáo vẫn đang được điều chỉnh theo Luật Viên chức, vẫn được xem là viên chức đơn thuần. Hệ quả là, nhiều chế độ, chính sách đối với nhà giáo chưa thực sự động viên, chưa phù hợp với loại hình lao động đặc biệt hoặc chưa được cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo nghiên cứu đề xuất để cụ thể hóa và triển khai thực hiện. Đơn cử như chủ trương “lương của nhà giáo được ưu tiên xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp và có thêm phụ cấp tùy theo tính chất công việc, theo vùng” đã được Ban Chấp hành Trung ương nêu rõ trong Nghị quyết số 29 - NQ/TW năm 2013. Thậm chí, chủ trương này đã được Ban Chấp hành Trung ương đặt ra từ hơn 20 năm trước nhưng đến nay cũng vẫn chưa thể thực hiện được. Các nhà giáo vẫn thấp thỏm chờ đợi cải cách tiền lương còn các bộ, ngành liên quan vẫn đang lỡ hẹn hết lần này đến lần khác.

Không chỉ hệ thống chính sách về lương đang ngày càng lạc hậu mà môi trường và điều kiện làm việc của nhà giáo cũng chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa bảo đảm một môi trường sư phạm chuẩn mực, dân chủ, mà ở đó, người dạy và người học là trung tâm, để các nhà giáo có thể toàn tâm, toàn ý chăm lo cho việc truyền thụ kiến thức cho học sinh. Việc đánh giá, phân loại nhà giáo không phản ánh đúng thực chất về chất lượng nhà giáo, càng khó tạo được động lực cho những nhà giáo giỏi, thực sự tâm huyết với sự nghiệp giáo dục hay các em học sinh giỏi lựa chọn ngành sư phạm và gắn bó với nghề sau khi được đào tạo. Cùng với đó là những tác động tiêu cực của căn bệnh thành tích trong giáo dục, sự chi phối của đồng tiền, của các mối quan hệ theo kiểu “con ông cháu cha”… từ khâu tuyển dụng, sử dụng đến luân chuyển, đãi ngộ nhà giáo ở một số địa phương, trong một số nhà trường vừa qua đã khiến cho vị thế của nhà giáo trong xã hội càng thêm suy giảm.

Bao giờ nhà giáo sống được bằng lương?

Nếu nhìn từ bất cập kể trên thì quả thực, quy định về nhà giáo và chính sách đối với nhà giáo trong dự án Luật Giáo dục (sửa đổi) đã có bước tiến mới. Theo đó, dự luật khẳng định quan điểm nhà giáo giữ vị thế quan trọng trong xã hội và đặc biệt, nhà giáo có vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục, được xã hội tôn vinh. Dự luật cũng bổ sung một số quy định mới về khái niệm, vị thế của nhà giáo; về nâng trình độ chuẩn của giáo viên tiểu học, giáo viên trung học cơ sở và giảng viên đại học; về bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ đối với nhà giáo; quy định trách nhiệm của cha mẹ hoặc người giám hộ trong việc tôn trọng nhà giáo, không được xúc phạm danh dự, nhân phẩm và thân thể của nhà giáo…

Từ sau Kỳ họp thứ Năm đến nay, các quy định về chính sách đối với nhà giáo trong dự thảo Luật Giáo dục (sửa đổi) cũng đã được Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo để tiếp thu, chỉnh lý căn cơ hơn. 
 


ĐBQH Nguyễn Việt Dũng (TP Hồ Chí Minh) phát biểu tại hội trường    Ảnh: Quang Khánh

Dẫu vậy, cũng cần lưu ý rằng, dù khẳng định vị thế của nhà giáo trong luật thế nào thì điều quan trọng hiện nay vẫn là phải cải cách căn bản chế độ tiền lương để bảo đảm nhà giáo thực sự sống được bằng lương. Đây là vấn đề đã hoàn toàn bị bỏ trống trong dự thảo Luật trình QH tại Kỳ họp thứ Năm; là một trong hai quan điểm lớn nhất của Đảng về người dạy và người học trong Nghị quyết số 29 đến nay chưa được cụ thể hóa.

Có phải giáo viên thực sự muốn đi dạy thêm không?

Từ thực tế tiếp xúc cử tri chuyên đề với các nhà giáo, các cán bộ quản lý giáo dục, nhiều ĐBQH đã có câu trả lời. Lương thấp, thu nhập không đủ để trang trải cuộc sống là yếu tố chính khiến nhiều nhà giáo buộc phải đi dạy thêm, buộc phải chấp nhận một hình ảnh có phần “xấu xí” trong sự nhìn nhận, đánh giá của xã hội. Nhà giáo không thể “có vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục” được nếu chính họ vẫn còn bị “gánh nặng áo cơm” ghì sát. Vì thế, cùng với những yêu cầu, tiêu chuẩn khắt khe hơn về năng lực, trình độ, văn hóa, thái độ ứng xử... để “thầy ra thầy”, “thầy thực sự là thầy” thì phải bảo đảm nhà giáo thực sự sống được bằng lương. Có thể, trong dự án Luật Giáo dục (sửa đổi) không thể quy định chi tiết nhưng ít nhất, phải xác lập các nguyên tắc cơ bản trên tinh thần bám sát quan điểm chỉ đạo đã được nêu trong Nghị quyết 29, tạo cơ sở pháp lý cho Chính phủ xây dựng đề án cải cách chính sách tiền lương cho nhà giáo.

Tất nhiên, với hơn 90% trong tổng số hơn 1,3 triệu giáo viên đang ở khu vực công lập, nếu thực hiện “lương của nhà giáo được ưu tiên xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp và có thêm phụ cấp tùy theo tính chất công việc, theo vùng” theo đúng tinh thần của Nghị quyết 29 thì quả thực, áp lực đối với ngân sách là vô cùng lớn. Sự dùng dằng giữa các cơ quan liên quan đối với việc thực hiện chủ trương này phần lớn cũng là do sự eo hẹp về nguồn lực tài chính. Để giải quyết bài toán này, theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Ngô Thị Minh, dự án Luật Giáo dục (sửa đổi) phải có quy định cụ thể hơn từ công tác đào tạo, sử dụng, đãi ngộ… để giáo viên ngoài công lập có sức hút hơn, bảo đảm sự bình đẳng về chính sách giữa nhà giáo đang công tác tại các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập để chuyển dịch dần giáo viên ở các cơ sở giáo dục công lập sang các cơ sở giáo dục ngoài công lập. Phải bảo đảm chính sách không có sự phân biệt nặng nề giữa hai khu vực này như hiện nay. “Một nơi Nhà nước trả lương, một nơi xã hội trả lương nhưng trong ra ngoài, ngoài vào trong phải thật sự thông thoáng thì giáo viên trong khu vực công lập sẽ chuyển dần sang khu vực ngoài công lập, Nhà nước sẽ trả được lương cao cho nhà giáo, Phó Chủ nhiệm Ngô Thị Minh đề xuất.

Nguyễn Bình

tin cùng chuyên mục

 
  • Sửa Luật để hạn chế tiêu cực trong đấu thầu(17-05-2013)
  • Luật “xa” thực tế vì… phản biện “hình thức”(17-05-2013)
  • Bỏ hình thức di chúc chung của vợ chồng?(17-05-2013)
  • “Khoảng trống” còn lớn trong quy định về người đồng tính(16-05-2013)
  • Bộ TT&TT bị đứng “ngoài cuộc“ trong phạt vi phạm về quảng cáo?(16-05-2013)
  • Lãng phí khó tính hết bằng tiền từ việc xây dựng văn bản(15-05-2013)
  • Thêm cơ hội phục thiện cho người chưa thành niên vi phạm(13-05-2013)
  • Đổi mới Tòa án để đảm bảo quyền tiếp cận công lý(11-05-2013)
  • Quy định về hộ gia đình “làm khó“ người giao dịch dân sự(06-05-2013)
  • Luật chưa phải “cây gậy thần“ ngăn tình trạng mua bán người?(06-05-2013)
  • Mã số công dân: Nhìn từ thành công của châu Âu(04-05-2013)
  • Phụ nữ Việt Nam mơ luật bỏ tù chồng ngoại tình như Hàn Quốc(04-05-2013)
  • Thừa phát lại không được lập vi bằng về bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Lỗ hổng pháp luật trong bảo vệ bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Người đồng tính chỉ được cưới sau khi xác định lại giới tính?(01-05-2013)
  • Miễn trách nhiệm hình sự thế nào để tránh hàm oan, lọt tội?(30-04-2013)
  • Nguồn “đóng“, Luật hình sự “chạy đuổi“ thực tế(26-04-2013)
  • Kêu oan vì được... miễn tội(24-04-2013)
  • “Nguy hiểm”… quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất?(23-04-2013)
  • “Luật HNGĐ phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền con người”(22-04-2013)