Thứ sáu, ngày 17/08/2018 12:31:02 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Phiên họp giải trình về chất lượng và hiệu quả của mạng lưới y tế cơ sở Người gác cổng, điều tiết trong hệ thống y tế


Cập nhật: 4h42' ngày 09/08/2018


08:25 | 08/08/2018
Bộ Y tế đã định hướng xây dựng y tế xã là người “gác cổng” trong kiểm soát đường đi của bệnh nhân. Đây là hướng đi rất đúng đắn, nhiều mô hình đã thành công. Tuy nhiên, vẫn chưa có văn bản pháp lý cụ thể nào để tạo điều kiện cho người “gác cổng” làm nhiệm vụ. Nhiều ý kiến đã nhận định như vậy khi tham dự Phiên họp giải trình về chất lượng và hiệu quả mạng lưới y tế cơ sở do Ủy ban Về các vấn đề xã hội tổ chức sáng qua.

Đánh mất vị trí tuyến đầu

Y tế cơ sở bao gồm y tế quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, y tế xã, phường, thị trấn và y tế thôn, bản. Theo các đại biểu, đây là tuyến y tế trực tiếp, gần dân nhất, có nhiệm vụ quản lý sức khỏe cộng đồng, bảo đảm cho mọi người dân, đặc biệt là ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biển và đảo được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản với chi phí thấp, góp phần thực hiện công bằng xã hội, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nếp sống văn hóa, trật tự an toàn xã hội, tạo niềm tin với chế độ xã hội chủ nghĩa.

Đánh giá về chất lượng và hiệu quả hoạt động của mạng lưới y tế tuyến cơ sở, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nêu rõ, mạng lưới đã được bao phủ toàn quốc, cơ bản đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân. Công tác tiêm chủng của y tế cơ sở được củng cố, triển khai bền vững tại 100% số xã, phường. Công tác bảo vệ và chăm sóc bà mẹ, trẻ em được triển khai rộng khắp. Một số địa phương như Hà Nội, Hà Tĩnh đã thực hiện lập hồ sơ quản lý sức khỏe cho 80% dân số.

Ghi nhận những điểm sáng này, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Văn Tiên bổ sung: Thành tựu nổi bật nhất của mạng lưới y tế cơ sở nước ta là toàn bộ bệnh viện tuyến huyện đã cơ bản được xây mới, nâng cấp, đầu tư trang thiết bị y tế đủ sức cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Mạng lưới y tế cơ sở đã hoàn thành rất tốt nhiệm vụ phòng bệnh, như tiêm chủng, vệ sinh phòng bệnh, quản lý sức khỏe và chăm sóc sơ cứu ban đầu, bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Cần nhấn mạnh rằng, đây là kết quả mà thế giới muốn học từ Việt Nam, ông Nguyễn Văn Tiên nói.

Thế nhưng, hiệu quả của y tế cơ sở vẫn chưa thực sự cao và chưa xứng đáng so với ngân sách đầu tư và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước. Theo nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Mạnh Hùng, thì y tế cơ sở đã dần dần mất vị trí là tuyến đầu của nền y tế, mà thay vào đó là thực trạng “lộn xộn”, cả phương hướng, nội dung cũng như tổ chức mạng lưới và cơ chế hoạt động. Cụ thể, nếu trước đây chúng ta khẳng định y tế cơ sở là tuyến đầu, xung kích vì đây là nơi thể hiện chủ yếu tính công bằng trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt đối với người nghèo, người có công với cách mạng, người dân tộc thiểu số, thì nay nhận thức đó có phần bị lãng quên và coi nhẹ, ông Phạm Mạnh Hùng nhận định.

Đáng lưu ý hơn, một hiện tượng rõ rệt nhất của cơ chế thị trường là “nước chảy chỗ trũng”, tức là nơi nào kiếm được nhiều tiền, làm ra nhiều tiền thì nơi ấy thu hút nhiều nhân tài, nhân lực, tài lực và được mọi người quan tâm, hưởng ứng. Trong hoàn cảnh ấy, cơ chế hoạt động của y tế cơ sở chưa được bàn tính một cách thấu đáo để thích ứng với tình hình này. Điều đó khiến chúng ta lúng túng về khuynh hướng quản lý, chưa có quyết tâm tìm ra chiến lược và phương thức nội dung hoạt động phù hợp với cơ chế thị trường.


Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến giải trình tại phiên họp
Ảnh: Quang Khánh

Trên 90% dân số sẽ được quản lý sức khỏe

Hàng loạt câu hỏi được nguyên Phó Chủ nhiệm UB Nguyễn Văn Tiên đặt ra: Vì sao 2/3 số trạm y tế xã không được đầu tư xây dựng để phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân? Vì sao trái phiếu y tế QH quyết định từ Trung ương đến xã, nhưng chỉ đến tuyến huyện là kết thúc? Nguyên nhân sâu xa có phải chúng ta chưa xác định đúng vai trò y tế xã trong hệ thống, trong khi y tế xã là đơn vị bé nhất, ít khi có cơ hội giãi bày? Trách nhiệm này thuộc về Bộ Y tế đã tham mưu cho các cấp dồn hết nguồn lực trái phiếu cho xây dựng các bệnh viện tuyến trước, đến khi cạn nguồn mới đưa kế hoạch đầu tư y tế xã, ông Nguyễn Văn Tiên thẳng thắn.

Mặt khác, xét về trách nhiệm địa phương, ông Nguyễn Văn Tiên cũng nêu rõ, pháp luật đã quy định việc đầu tư, nâng cấp y tế xã thuộc trách nhiệm của các tỉnh, thành phố. Song, tư duy của chúng ta là xây dựng nền y tế dựa trên phát triển bệnh viện, thay vì trạm y tế xã. Thực tế trên một lần nữa minh chứng, vai trò của y tế xã chưa được nhìn nhận đúng đắn.

Cũng theo nhiều đại biểu, người dân chưa tin tưởng vào chất lượng khám chữa bệnh tại một số bệnh viện huyện, trạm y tế xã. Số lượng và chất lượng các dịch vụ y tế của tuyến cơ sở vẫn còn hạn chế…

Trước những bất cập trên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Hoàng Mai đề nghị, Bộ Y tế phải chỉ ra được đâu là giải pháp ưu tiên nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của mạng lưới y tế cơ sở? Lộ trình thực hiện như thế nào? Bộ Y tế cũng cần làm rõ tại sao các tỉnh không cân đối ngân sách để đầu tư cho trạm y tế xã?
Thừa nhận trong chỉ đạo, điều hành còn chưa thật nhất quán và quyết liệt để ưu tiên phát triển y tế cơ sở, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, ở đây có trách nhiệm của Bộ Y tế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và chính quyền địa phương. Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng mong các đại biểu “cảm thông”, vì lẽ chúng ta chưa có một nguồn lực chính thức nào đầu tư cho y tế xã, trong bối cảnh nguồn ngân sách còn hạn hẹp, có giai đoạn khủng hoảng, đôi khi ở một số địa phương trạm y tế xã bị bỏ không, nguồn nhân lực cũng không đáp ứng được yêu cầu khám bệnh, chữa bệnh. Bộ cũng đang nỗ lực hết sức để nâng cao chất lượng y tế cơ sở, trong đó có các trạm y tế xã. Lộ trình trong vòng 10 năm, bảo đảm 80% số trạm y tế xã trên cả nước sẽ thực hiện mô hình bác sĩ gia đình. Quyết liệt triển khai chương trình hành động y tế cơ sở với 6 giải pháp…

Rõ ràng, Bộ Y tế đã định hướng xây dựng y tế xã là người “gác cổng” trong kiểm soát đường đi của bệnh nhân. Định hướng này rất đúng đắn, nhiều mô hình đã thành công. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa có văn bản pháp lý nào để tạo điều kiện cho người gác cổng làm đúng nhiệm vụ. Như chia sẻ rất thật về một thực trạng đáng buồn của đại biểu tại Phiên giải trình, đó là y học gia đình đã vào Việt Nam 20 năm, nhưng đến nay các cục, vụ của Bộ Y tế vẫn chưa nhất quán về mô hình bác sĩ gia đình.

 Với mong muốn thay đổi hành vi và thực hiện lối sống lành mạnh, cũng như khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ y tế tại cơ sở, kết luận tại Phiên giải trình, Ủy ban Về các vấn đề xã hội đề nghị, Bộ Y tế cần xây dựng hệ thống thông tin y tế bảo đảm cung ứng dịch vụ y tế một cách toàn diện và liên tục để phục vụ cho hoạt động trạm y tế xã hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, thực hiện quản lý sức khỏe của người dân, phấn đấu đến năm 2025, trên 90% dân số được quản lý sức khỏe. 

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh
Kết nối y tế cơ sở với các phòng khám tư nhân

Ủy ban Về các vấn đề xã hội đề nghị Bộ Y tế chủ động rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về y tế cơ sở để sửa đổi, bổ sung hoặc đề nghị sửa đổi, bổ sung kịp thời, tạo sự thống nhất, ổn định về bộ máy, tổ chức và hoạt động của y tế cơ sở. Bộ Y tế phối hợp với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và các bộ, ngành có liên quan để ban hành văn bản quy phạm pháp luật phù hợp, nhằm đổi mới về tổ chức của hệ thống y tế và cơ chế hoạt động theo hướng ưu tiên đầu tư và nâng cao hiệu quả hoạt động của các trung tâm y tế huyện, trạm y tế xã trong cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh, nâng cao sức khỏe; thực hiện chăm sóc sức khỏe toàn diện và liên tục; xác định rõ vị trí của phòng khám đa khoa khu vực. Đổi mới về cơ chế tài chính cho y tế cơ sở để bảo đảm nguồn tài chính cung ứng dịch vụ y tế, chú trọng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu theo hướng tập trung đầu tư nguồn lực cho y tế cơ sở. Điều chỉnh tiêu chí phân bổ ngân sách dựa theo kết quả hoạt động và chỉ tiêu đầu ra và cải tiến phương thức chi trả nhằm khuyến khích việc cung cấp các dịch vụ y tế chăm sóc sức khỏe ban đầu một cách hiệu quả tại tuyến y tế cơ sở. Quy định hợp lý việc khoán quỹ bảo hiểm y tế cho y tế cơ sở thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Bộ Y tế đào tạo nguồn nhân lực cho y tế cơ sở theo vị trí việc làm, triển khai các chính sách thu hút và duy trì nguồn nhân lực y tế tại tuyến y tế cơ sở. Tăng cường công tác luân phiên cán bộ y tế theo hai chiều từ dưới lên trên, trên xuống dưới. Tiếp tục đẩy mạnh các biện pháp nâng cao y đức, chất lượng, hiệu quả dịch vụ y tế cơ sở; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra công tác y tế cơ sở về việc thực hiện tự chủ bệnh viện tuyến huyện và việc sử dụng Quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ở bệnh viện tuyến huyện. Tăng cường năng lực cung cấp dịch vụ của y tế cơ sở, đẩy mạnh hoạt động tư vấn sức khỏe trong phòng bệnh. Bảo đảm cung ứng đủ thuốc, trang thiết bị cơ bản cho y tế cơ sở. Phấn đấu 95% trạm y tế cấp xã thực hiện dự phòng, quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm. Kết nối y tế cơ sở với các phòng khám tư nhân, phòng chẩn trị đông y, hướng dẫn cụ thể và chặt chẽ việc thí điểm mô hình kết hợp công - tư ở y tế xã.

Anh Thảo ghi
 

Ý Nhi

tin cùng chuyên mục