Thứ hai, ngày 27/09/2021 02:40:28 ĐT:(08) 3932 0692 - 3932 1636 - Fax: (08) 3932 5247 Email: hoiluatgiatvpl@gmail.com

Bài viết của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tác động mạnh mẽ đến tư duy, tầm nhìn và định hướng xây dựng chiến lược lập pháp cho đất nước


Cập nhật: 5h9' ngày 30/07/2021


 

 
 
 

Mở đầu nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XV, GS.TS Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã có bài viết hết sức ý nghĩa về “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoạt động lập pháp, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Bài viết có tác động sâu rộng, định hướng hoạt động lập pháp trong giai đoạn phát triển mới, khi đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay; cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động mạnh mẽ tới từng hoạt động của đời sống kinh tế - xã hội; cạnh tranh phát triển trong khu vực và trên quy mô toàn cầu ngày càng gay gắt trên nhiều mặt, nhiều chiều, nhiều thời điểm phức tạp, nóng bỏng; việc bảo đảm an ninh quốc gia, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ đặt ra nhiều thách thức mới, lớn hơn và cũng chính là thách thức cho công cuộc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là trong hoạt động lập pháp.

Khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XV
Ảnh: Lâm Hiển

Ngay từ đầu bài viết, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã khẳng định rõ: “…Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, trong đó có tư tưởng về hoạt động lập pháp, liên tục được Người bổ sung và phát triển làm nền tảng cơ sở lý luận, kim chỉ nam cho hoạt động xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật ở nước ta”. Trên cơ sở những luận điểm cơ bản này, Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề học tập, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về hoạt động lập pháp, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nước ta với cách đề cập dung dị mà sáng rõ, cụ thể mà khúc triết, phản ánh tầm nhìn sâu rộng thực tiễn cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới. Trong bài viết sâu sắc và toàn diện này, chúng tôi tâm đắc với những luận điểm, cách lý giải khoa học, thực tiễn sinh động, sắc sảo theo chiều sâu trong sự vận động của cách mạng Việt Nam để thấy rõ cơ hội và thách thức của đất nước; yêu cầu của hoạt động lập pháp và việc vận dụng tư tưởng của Người. Đây cũng chính là “thời điểm vàng” thuận lợi khi Quốc hội bước vào nhiệm kỳ khóa mới với yêu cầu tiếp tục nỗ lực đổi mới hoạt động lập pháp.

Có một luận điểm mà chúng tôi hết sức tâm đắc trong bài viết của Chủ tịch Quốc hội, GS.TS Vương Đình Huệ là luận điểm thứ 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ quyền Nhân dân, tất cả quyền lực đều thuộc về Nhân dân, Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Vấn đề này được Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ trình bày xuyên suốt trong bài viết; từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến nhận định yêu cầu về hoạt động lập pháp; tiếp đến việc học tập, vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về hoạt động lập pháp trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta. Đây là luận điểm rất căn bản, nhất quán, nổi bật trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam và được đề cập ngay sau vấn đề tối quan trọng, thiêng liêng là chủ quyền quốc gia, độc lập dân tộc.

Có thể thấy tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ quyền Nhân dân, tất cả quyền lực đều thuộc về Nhân dân, Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân mà Chủ tịch Quốc hội Vương Định Huệ chỉ ra thực sự chắt lọc, súc tích: Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chữ “DÂN” được đặt vào vị trí tối thượng. Người luôn căn dặn: “Trong bầu trời không gì quí bằng Nhân dân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của Nhân dân”. Dân là gốc, là sức mạnh và là mục đích phục vụ và lý do tồn tại, phát triển của Nhà nước cách mạng. Dân là người làm nên cách mạng và cũng là người hưởng thụ thành quả cách mạng. Và đối với Nhà nước thì “Mọi việc lớn nhỏ đều nhằm làm điều lợi cho dân, tránh điều hại tới dân. Đem tài dân, sức dân để làm lợi cho dân, để mưu cầu hạnh phúc cho dân, bởi dân là chủ thể, dân là thước đo chân lý”. Sức mạnh của Nhà nước là sức mạnh đoàn kết của Nhân dân, ở nơi Nhân dân được khơi gợi, phát huy trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam. Trong bất cứ thử thách nào biết dựa vào dân, vì dân mới chiến thắng. Chủ tịch Hồ chi Minh từng căn dặn: Dễ mười lần không dân cũng chịu/Khó trăm lần dân liệu cũng xong.

Trong hoạt động lập pháp góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, chúng ta càng thấy rõ giá trị tư tưởng lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh thấm sâu trong chân lý vì Nhân dân, vì Tổ quốc mà phục vụ. Chủ tịch Quốc hội đề cập tư tưởng của Người: “Chân lý là cái gì có lợi cho Tổ quốc, cho Nhân dân. Cái gì trái với lợi ích của Tổ quốc, của Nhân dân tức là không phải chân lý. Đối với Người, ra sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân - tức là phục tùng chân lý”. Trong sự phát triển của Nhà nước hiện đại càng chứng tỏ sự đúng đắn của chân lý này. Và đây cũng là tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt trong mọi hoạt động của bộ máy Nhà nước mà Chủ tịch Quốc hội nêu từ bài học vận dụng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh.

Sự tiến bộ xã hội ngày nay đã tác động sâu sắc mọi lĩnh vực trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trên quy mô toàn cầu; tới từng quốc gia, dân tộc. Và tất yếu tác động sâu rộng đến xây dựng, hoàn thiện bộ máy nhà nước và pháp luật bảo đảm quyền công dân, quyền con người, nhất là trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra khốc liệt; xóa bỏ tư duy trì trệ, cách làm nhũng nhiễu, nhiêu khê; đặt tính hiệu quả phục vụ người dân, tôn trọng Nhân dân và vì Nhân dân lên hàng đầu. Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước đặt ra những nhiệm vụ to lớn trong quản lý Nhà nước, phát huy trí tuệ, sức mạnh đoàn kết, quyền làm chủ của Nhân dân và quyền của mỗi cá nhân. Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ trong bài viết: “Phải bảo đảm việc tôn trọng và bảo vệ quyền con người, các quyền và tự do của công dân, giữ vững mối liên hệ giữa Nhà nước và công dân, giữa Nhà nước và xã hội; đảm bảo quyền con người trong mọi lĩnh vực hoạt động của Nhà nước và xã hội. Lấy việc tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người là tiêu chí đánh giá tính pháp quyền của Nhà nước, là tiêu chí đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước, trong thi hành công vụ của  cán bộ, công chức, viên chức nhà nước. Mọi hoạt động của Nhà nước đều phải xuất phát từ sự tôn trọng và đảm bảo quyền con người, tạo mọi điều kiện cho công dân thực hiện quyền của mình theo đúng các quy định của luật pháp...”

Rõ ràng yêu cầu mới hơn, mạnh mẽ, cụ thể hơn trong thể chế hóa pháp luật bảo đảm quyền công dân, quyền con người là nhất quán trong tư tưởng chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và thể hiện rõ tư tưởng Hồ Chí Minh đặt lợi ích và hạnh phúc người dân lên trên hết. Điều này được ghi nhận trong Hiến pháp 2013 và GS, TS Đào Trí Úc, Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội cũng chia sẻ: "Nhà nước đảm bảo và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện. Nguyên tắc này được nhắc lại hai lần trong ngữ cảnh khác nhau của Hiến pháp, nguyên tắc “công nhận”, “tôn trọng”, “bảo vệ” và “bảo đảm” về quyền con người. Tôi nghĩ rằng đây là thành tựu, là kết quả của sự đổi mới về kinh tế, là sự phát triển của nền kinh tế thị trường đặt ra nhu cầu khách quan về sự tôn trọng tự do về kinh tế dẫn đến tự do về con người. Có thể nói, quyền con người là đỉnh cao của trí tuệ con người, là điểm chói sáng nhất, mục tiêu của quyền con người. Quyền con người trong Hiến pháp chính là chúng ta ghi nhận những kết quả của thành tựu xây dựng Nhà nước pháp quyền."

Bảo đảm việc tôn trọng và bảo vệ quyền con người, các quyền và tự do của công dân tiếp tục là một yêu cầu lớn trong hoạt động lập pháp và xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam trong giai đọan phát triển mới. Đặc biệt trong cơ chế rộng mở, hợp tác phát triển, phát huy tiềm lực của đất nước, của Nhân dân, chắt lọc trí tuệ thành tựu của nhân loại góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh rõ hơn trong sự kế thừa, tiếp nối phát triển: "Mối quan hệ giữa cá nhân và Nhà nước được xác định chặt chẽ về phương diện luật pháp và mang tính bình đẳng và được xác định theo nguyên tắc: cơ quan nhà nước chỉ được làm những gì luật cho phép; người dân được làm tất cả trừ những điều pháp luật cấm." Đây là vấn đề lớn đối với hệ thống pháp luật đang phát triển, còn có chỗ chưa hoàn thiện; tính cụ thể, minh bạch, rõ ràng của một số quy định  pháp luật còn hạn chế. Và chính điều này đặt ra yêu cầu trong hoạt động lập pháp phải làm quyết liệt, kiên trì, xem xét kỹ lưỡng trong xây dựng mỗi đạo luật, trong suốt nhiệm kỳ và trong cả giai đoạn phát triển. Từ đó, đặt nền tảng hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam hiện đại, tiến bộ, cập nhật với trình độ phát triển các nước khu vực, thế giới và yêu cầu mới trong quản lý mọi mặt đời sống xã hội ở nước ta. Đây là vấn đề chúng tôi hết sức tâm đắc trong bối cảnh mới, yêu cầu mới, bước tiến mới mà Chủ tịch Quốc hội đã đề cập rất sâu sắc.

Từ sáng tỏ luận điểm tư tưởng Hồ chí Minh về Nhà nước của dân, do dân và vì dân; trên cơ sở soi rọi những yêu cầu cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chỉ rõ nhưng nhiệm vụ trong hoạt động lập pháp, góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức bộ máy Nhà nước mà trước hết trên các nguyên tắc lớn cần tiếp tục thể chế hóa: “Tập trung xây dựng cơ sở pháp lý để xác định rõ hơn vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp trên cơ sở các nguyên tắc pháp quyền; bảo đảm quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát hiệu quả quyền lực Nhà nước. Thực hiện tốt chức năng của Nhà nước, giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội. Nhà nước tập trung vào quản lý vĩ mô, nâng cao chất lượng xây dựng thể chế, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch."

Đặc biệt vấn đề “hoàn thiện hệ thống pháp luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xây dựng nền hành chính nhà nước phục vụ Nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch, vững mạnh, bảo đảm công khai, minh bạch, quản lý thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả.’’ Đây có thể thấy rõ hơn tư tưởng chỉ đạo cụ thể và định hướng ưu tiên cho chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội hàng năm và nhiệm kỳ; là yêu cầu ngay trong kỹ thuật lập pháp thể hiện trong các quy định của luật chung, luật chuyên ngành phải rõ ràng quyền và nghĩa vụ của mỗi cấp, mỗi ngành, của người thi hành công vụ. Đây còn là nhiệm vụ cụ thể thực hiện trong quá trình lập pháp, phân tích chính sách, xây dựng, thẩm định chính sách, lấy ý kiến Nhân dân và trình Quốc hội thông qua.

Một vấn đề rất sát thực tới phẩm chất cán bộ, công chức, viên chức - những tế bào sống trong vận hành bộ máy Nhà nước; gắn với trách nhiệm thực thi, gắn với trình độ và đạo đức liêm chính, chí công, vô tư là vấn đề phong cách làm việc. Vấn đề phong cánh làm việc theo tư tưởng Hồ Chí Minh được Chủ tịch Quốc hội đặt ra rất rõ, mạch lạc, mạnh mẽ và nâng tầm vóc mới trên cơ sở luật hóa: "…thể chế hóa bằng luật để xây dựng và thực hiện phong cách làm việc khoa học, tập thể, dân chủ, trọng dân, gần dân, hiểu dân, vì dân, bám sát thực tiễn, chịu khó học hỏi, nói đi đôi với làm’’. Từ nguyên tắc tất cả quyền lực thuộc về Nhân dân đến hành động thực tiễn luôn vì dân và đưa nội hàm đó vào trong hệ thống pháp luật, thể hiện cụ thể tư tưởng trọng dân, gần dân, hiểu dân, vì dân. Chính đây là vấn đề mới hơn về tầm vóc yêu cầu, chặt chẽ cụ thể hơn hơn khi luật hóa. Ở đây, phong cách làm việc không chỉ là yêu cầu chung chung, là quy phạm đạo đức mà trở thành những quy phạm pháp luật bắt buộc; là thước đo phẩm chất, tài năng cán bộ công vụ; là công cụ người dân, tổ chức xã hội, báo chí giám sát; là yếu tố quan trọng xây dựng hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.

Quản lý xã hội bằng pháp luật thực sự trở thành một nhu cầu không thể thiếu của đời sống xã hội hiện đại; là thách thức và đòi hỏi trong tiến trình đổi mới và hội nhập. Điều đó đặt ra những nhiệm vụ cho cả hệ thống chính trị trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan hành pháp, lập pháp và tư pháp. Trong đó, hoạt động lập pháp của Quốc hội có vị trí quan trọng trong tiến trình thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Tiến trình này cần những bước tiến đột phá, đi đầu đặt nền tảng pháp lý góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước. Cơ chế giám sát của Nhân dân, người đại biểu nhân dân từ cơ sở đến toàn quốc là cực kỳ quan trọng. Đề cập sâu sắc yếu tố này trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: “…Hoàn thiện cơ chế giám sát, đánh giá đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn. Thiết lập đồng bộ, gắn kết cơ chế giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân với kiểm tra, giám sát của Đảng, với giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân.” Ban hành pháp luật luôn đi đôi với kiểm tra, giám sát thi hành pháp luật trong một thể thống nhất trong hệ thống chính trị. Đây là điểm nâng tầm vóc mới cho hoạt động giám sát, kiểm tra bằng pháp luật chặt chẽ mà Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đề cập- một trong những giải pháp học tập, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về hoạt động lập pháp trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta. Đây cũng chính là yêu cầu tăng cường sự phối hợp nhịp nhàng thông suốt trong hoạt động giám sát, kiểm tra, phản biện thúc đẩy bộ máy Nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả; luôn vì dân, lắng nghe dân và khi phát hiện kịp thời sai sót, khiếm khuyết có thể chỉnh sửa, bổ sung kịp thời. 

Trên đây, chúng tôi xin phép được đề cập một số khía cạnh từ góc nhìn nhà báo về một vấn đề trong bài viết của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Bài viết là tư tưởng khoa học và cách mạng, mang tính lịch sử và hiện đại, tính thực tiễn sâu sắc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoạt động lập pháp, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam. Bài viết có tác động mạnh mẽ, thay đổi tư duy, tầm nhìn và định hướng xây dựng một chiến lược lập pháp cho đất nước; tác động mạnh trong thực tiễn tổ chức và vận hành bộ máy Nhà nước trước bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra nhiều thách thức mới; những khoảng trống thiếu vắng quy định của pháp luật đang hiện hữu; những quy định lạc hậu của pháp luật không theo kịp sự pháp triển của đời sống thực tiễn; nhưng yêu cầu mới hơn, cao hơn, chặt chẽ hơn góp phần xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.

 
Minh Khuê- Thanh Hà--ĐBND

tin cùng chuyên mục

 
  • Sửa Luật để hạn chế tiêu cực trong đấu thầu(17-05-2013)
  • Luật “xa” thực tế vì… phản biện “hình thức”(17-05-2013)
  • Bỏ hình thức di chúc chung của vợ chồng?(17-05-2013)
  • “Khoảng trống” còn lớn trong quy định về người đồng tính(16-05-2013)
  • Bộ TT&TT bị đứng “ngoài cuộc“ trong phạt vi phạm về quảng cáo?(16-05-2013)
  • Lãng phí khó tính hết bằng tiền từ việc xây dựng văn bản(15-05-2013)
  • Thêm cơ hội phục thiện cho người chưa thành niên vi phạm(13-05-2013)
  • Đổi mới Tòa án để đảm bảo quyền tiếp cận công lý(11-05-2013)
  • Quy định về hộ gia đình “làm khó“ người giao dịch dân sự(06-05-2013)
  • Luật chưa phải “cây gậy thần“ ngăn tình trạng mua bán người?(06-05-2013)
  • Mã số công dân: Nhìn từ thành công của châu Âu(04-05-2013)
  • Phụ nữ Việt Nam mơ luật bỏ tù chồng ngoại tình như Hàn Quốc(04-05-2013)
  • Thừa phát lại không được lập vi bằng về bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Lỗ hổng pháp luật trong bảo vệ bí mật đời tư(03-05-2013)
  • Người đồng tính chỉ được cưới sau khi xác định lại giới tính?(01-05-2013)
  • Miễn trách nhiệm hình sự thế nào để tránh hàm oan, lọt tội?(30-04-2013)
  • Nguồn “đóng“, Luật hình sự “chạy đuổi“ thực tế(26-04-2013)
  • Kêu oan vì được... miễn tội(24-04-2013)
  • “Nguy hiểm”… quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất?(23-04-2013)
  • “Luật HNGĐ phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền con người”(22-04-2013)